8 مهر 1394

روایاتی پیرامون جایگاه قلب و نفوذ در آن

مولف: داود بهرامسری   /  دسته: دسته بندی نشده   /  رتبه دهید:

 

قال رسول اللّه صَلَّی اللّهُ علیه و آله وسَلَّم: اِنَّما سُمّیَ القَلبُ مِن تَقلُّبِه، اِنَّما مَثَلُ القَلبِ مَثَلُ ریشةٍ بِالفَلاةِ تَعَلَّقَت فی اَصلِ شَجَرةٍ تُقَلِّبُهَا الرِّیحُ ظَهراً لِبَطنٍ.

قلب را در حقیقت از این رو قلب نامیده‌اند، که منقلب و دگرگون می‌شود. حکایت دل حکایت پَری است که در یک دشت به بیخ درختی آویخته شده و باد آن را زیرورو می‌کند.

قال علی علیه السلام : اَلقَلبُ مُصحَفُ البَصَرِ 

دل کتاب دیده است

قال علی علیه السلام : اَلقَلبُ مُصحَفُ الفکر 

دل کتاب فکر است

قال علی علیه السلام : اَلقَلبُ یَنبُوعُ الحِکمَةِ وَ الاُذُنُ مَغیضُها

دل چشمۀ حکمت است و گوش درون شوی آن است.

قال الصادق علیه السلام: اِنَّ مَنزِلَةَ القَلبِ مِنَ الجَسَدِ بِمَنزِلَةِ الاِمامِ مِنَ النّاسِ

جایگاه دل نسبت به بدن، همچون جایگاه امام و پیشواست نسبت به مردم

قال رسول اللّه صَلَّی اللّهُ علیه و آله وسَلَّم: اَلقَلبُ مَلِکٌ وَ لَهُ جُنُودٌ فَاِذا صَلَحَ المَلِکُ صَلَحَت جُنُودُهُ و اِذا فَسَدَ المَلِکُ فَسَدَت جُنُودُه

دل پادشاهی است که سپاهیانی دارد، هرگاه پادشاه شایسته باشد، سپاهیانش شایسته باشند و هرگاه پادشاه فاسد شود، سپاهیانش نیز به فساد و تباهی افتند.

قال رسول اللّه صَلَّی اللّهُ علیه و آله وسَلَّم: اَلعَقلُ نورٌ خَلَقَهُ اللّهُ لِلاِنسانِ و جَعَلَهُ یُضیءُ عَلَی القَلبِ لِیَعرِفَ بِهِ الفَرقَ بَینَ المُشاهَداتِ مِن المُغَیَّباتِ

خرد نوری است که خداوند، آن را برای انسان آفرید و وسیلۀ روشنی بخشی دل قرار داد، تا بدان، تفاوت دیدنی‌ها را از نادیدنی‌ها بازشناسد.

قال رسول اللّه صَلَّی اللّهُ علیه و آله وسَلَّم: اَلعَقلُ نورٌ فِی القَلبِ یُفَرِّقُ به بَینَ الحَقِّ و الباطِلِ

خرد نوری است در دل که بدان، میان حق و باطل را جدا می‌کند.

قال علی علیه السلام: اِنّ لِلقُلُوبِ شَهوَةً و اِقبالاً و اِدباراً،فَاَتُوها مِن قِبَلِ شَهوَتِها و اِقبالاً فَاِنَّ القَلبَ اِذا اُکرِهَ عَمِیَ

همانا دلها دارای خواهش هستند، گاه به چیزی رو می‌کنند و گاه روی می‌گردانند پس، هرگاه خواستند و اقبال کردند، آنها را به کار گیرید. چه آن که دل اگر به کاری مجبور شود، کور گردد.

قال الرضا علیه السلام: اِنَّ لِلقُلُوبِ اِقبالاً و اِدبارًا و نَشاطاً و فُتُورًا فَاِذا اَقبَلَت بَصُرَت و فَهِمَت و اذا اَدبَرَت کَلَّت و مَلَّت فَخُذُوها عِندَ اِقبالِها و نَشاطِها و اترکُوها عِند اِدبارِها و فُتُورِها.

همانا دلها را رویکردی است و روی گرداندنی، نشاطی است و فتوری، پس هرگاه رو کنند، با فهم و بصیرت شوند و هرگاه پشت کنند، خسته و ملول گردند، بنابر این، به گاه روی آوری و نشاطشان، به آنها چنگ زنید (و در عبادات به کارشان کشید) و به گاه رویگردانی و فتورشان، آنها را به حال خود رها سازید.

قال رسول اللّه صَلَّی اللّهُ علیه و آله وسَلَّم: جُبِلَتِ القُلُوبُ عَلی حُبِّ مَن اَحسَنَ اِلَیها و بُغضِ مَن اَساءَ الیها.

همانا دلها بر دوست داشتن کسی که به آنها نیکی کند و نفرت از کسی که به آنها بدی کند، سرشته شده‌اند.

قال علی علیه السلام: اَلعُقُولُ اَئِمَةُ الاَفکارِ و الافکارُ اَئمَّةُ القُلُوبِ و القُلُوبُ ائِمَّةُ الحَواسِّ و الحَواسُّ اَئمَّةُ الاَعضاء

خردها، پیشوایان اندیشه‌هایند و اندیشه‌ها پیشوایان دلها و دلها پیشوایان حواسّ و حواسّ پیشوایان اندامها.

خوی‌های پدید آورندۀ دوستی

حسن نیت

1- قال علی علیه السلام: مَن حَسُنَت نِیَّتُهُ کَثُرَت مَثُوبَتُهُ و طابَت عیشَتُهُ وَ وَجَبَت مَوَدَّتُهُ

هرکه خوش نیّت گردد، پاداشش فراوان شود، زندگی‌اش خوش گردد و دوستی‌اش (بردیگران) لازم شود.

 

حسن خلق (خوش خویی)

2- قال علی علیه السلام: عَلَیکَ بِحُسنِ الخُلقِ یانَّهُ یَکسِبُکَ المَحَبَّةَ

پایبند خوش خویی باش که دوستی مردم را نصیب می‌کند.

 

خوش رفتاری

3- قال علی علیه السلام: حُسنُ الصُّحبَةِ یَزیدُ فی مَحَبَّةِ القُلُوبِ

خوش رفتاری، بر محبّت دل‌ها می‌افزاید.

 

گشاده رویی

4- قال علی علیه السلام: سَبَبُ المَحَبَةِ اَلبِشرُ

گشاده رویی عامل دوستی است.

 

ادب و حریم را حفظ کردن

5- قال الکاظم علیه السلام: لا تَذهَبِ الحِشمَةَ بَینَکَ وَ بَینَ اَخیکَ، اَبقِ مِنها، فَاِنَّ ذَهابَها ذَهابُ الحَیاءِ و بَقاءُ الحِشمَةِ بَقاءُ المَوَدَّةِ

احترام میان خود و برادرت را از بین مَبَر و چیزی از آن بگذار، زیرا از میان رفتن آن، از میان رفتن شرم است و بر جای بودن احترام، (عامل) برجای بودن دوستی است.

 

اظهار دوستی

6- قال علی علیه السلام: بِالتَّوَدُّدِ تَکُونُ المَحَبَّةُ

با اظهار دوستی، دوستی پدید می‌آید.

تواضع و فروتنی

7- قال علی علیه السلام: ثَمَرَةُ التَواضُعِ اَلمَحَبَّةُ

دوستی، میوه فروتنی است.

 

وفاداری

8- قال علی علیه السلام: سَبَبُ الایتلافِ الوَفاءُ

وفاداری عامل الفت گرفتن است.

 

انصاف

9- قال علی علیه السلام: اَلانصافُ یُؤَلِّفُ القُلُوبَ

انصاف، دل‌ها را به یکدیگر می‌پیوندد.

10- قال الجواد علیه السلام: ثلاثُ خِصالٍ تُجتَلَبُ بِهِنَّ المَحَبَّةُ: الانصافُ فی المُعاشَرَةِ و المُواساةُ فی الشِّدَّةِ و الاِنطِواعِ و الرُّجوعُ اِلی قَلبٍ سلیمٍ.

با سه خصلت، دوستی را به دست می‌آورند: انصاف در معاشرت، همدردی بادیگران در خوشی و ناخوشی و داشتن قلبی پاک.

 

راستی و راستگویی

11- قال علی علیه السلام: یَکسِبُ الصادِقُ بِصِدقِه ثَلاثاً، حُسنُ الثِّقَةِ بِه و المَحَبَّةِ لَهُ و المَهابَةِ عَنهُ

شخص راستگو با راستگویی خود، سه چیز را به دست می‌آورد.اعتماد، دوستی و شکوه(در دل‌ها).

 

رفق و نرمی

12- قال علی علیه السلام: مَن لانَت عَریکتُهُ وَجَبَت مَحَبَّتُهُ.

هر که نرمخو گردد، دوستی‌اش (در دل‌ها) جایگیر می‌شود.

 

کرم و ارزشمندی

13- قال علی علیه السلام: اَلکریمُ عَندَاللّهِ مَحبورٌ مُثابٌ و عَندَ الناسِ مَحبُوبٌ مُهابٌ

شخص بزرگوار و ارزشمند، نزد خداوند، خرّم و با پاداش است و نزد مردم با شکوه و محبوب است.

 

سکوت و خاموشی

14- قال الرضا علیه السلام: مِن عَلاماتِ الفِقةِ اَلحِلمُ و العِلمُ و الصَّمتُ، اِنَّ الصَّمتَ بابٌ مِن اَبوابِ الحِکمَةِ.

انّ الصَّمتَ یَکسِبُ المَحَبَّةَ، اِنَّهُ دلیلٌ علی کُلِّ خیرٍ

بردباری، دانش و خاموشی از شانه‌های مهم است. خاموشی دری از درهای حکمت است، خاموشی، دوستی را نصیب انسان می‌کند و راهنمای به سوی هر نیکی است.

 

بخشندگی

15- قال علی علیه السلام: السَّخاءُ یَکسِبُ المَحَبَّةَ ویُزَیِّنُ الاَخلاقَ

بخشندگی، دوستی را نصیب (انسان) می‌کند و اخلاق را زینت می‌بخشد.

 

رها کردن حسادت

16- قال علی علیه السلام: مَن تَرَکَ الحَسَدَ کانَت لَهُ المَحَبَّةُ عِندَ الناّس

هرکه حسادت را رها کند، محبوب مردم می‌شود.

 

فراموش کردن بدی‌ها

17- قال علی علیه السلام: تَناسَ مَساوِیَ الاخوانِ تَستَدِم وُدَّهُم

بدی‌های برادران فراموش کن، تا دوستی‌شان را پایدار کنی.

 

با دل به خدا روی آوردن

18- قال رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: تَفَرَّغُوا مِن هُمُومِ الدّنیا مَا استَطَعتُم فَاِنَّهُ مَن اَقبَلَ اِلَی اللّهِ بِقَلبِه جَعَلَ اللّهُ قُلُوبَ العِبادِ مُنقادَةً اِلَیهِ بِالمَوَدَّةِ و الرَّحمَةِ و کَانَ بِکُلّ خَیرٍ یُسرِعُ

هرچه می‌توانید، از اندوه‌های دنیا فارغ شوید، زیرا هر که با دل خود به خدا روی بیاورد، خدا دل‌های بندگان را به دوستی و مهربانی، رام او خواهد ساخت و خدا به هر خیری (برایش) می‌شتابد.

حضور قلب در نماز

19- قال الصادق علیه السلام: اِنّی لَاُحِبُّ لِلرَّجُلِ المُؤمِنِ مِنکُم اذا قام فی صَلاتِه اَن یُقبِلَ بِقَلبِه اِلیَ اللّهِ تَعالی، ولایَشغَلَهُ بِاَمرِ الدّنیا، فَلَیسَ مِن مُؤمِنٍ یُقبِلَ بِقَلبِه فی صَلاتِه اِلیَ اللّهِ اِلّا اَقبَلَ اللّه اِلَیهِ بِوَجهِه و اَقبَلَ بِقُلُوبِ المُؤمنینَ اِلَیهِ بالمَحَبَّةِ لَهُ بَعدَ حُبِّ اللّهِ اِیّاهُ.

دوست دارم که مؤمن شما هرگاه به نماز ایستاد، با دل خود به خدای متعال، روی بیاورد و دلش او را به امور دنیا مشغول نکند، چون هیچ مؤمنی در نماز با همۀ قلبش به خدا روی نمی‌آورد مگر آن که خداوند با وجه (کریم) خود، به او روی خواهد آورد و پس از آن که خداوند او را دوست داشت، دل‌های مؤمنان را نیز متوجه او خواهد ساخت.

 

نیکی کردن به مردم

20- قال رسول اللّه صَلَّی اللّهُ علیه و آله وسَلَّم: جُبِلَتِ القُلُوبُ عَلی حُبِّ مَن اَحسَنَ اِلَیها و بُغضِ مَن اساءَ اِلیها

دل‌ها بر دوستی آن که به آنها نیکی کند و دشمنی آن که بدان‌ها بدی کند، سرشته شده است.

21- قال علی علیه السلام: سَبَبُ المَحَبَّةِ اَلاِحسانُ

عامل دوستی، نیکوکاری و کار را زیبا انجام دادن است.

عمل به حق

22- قال علی علیه السلام: مَن عَمِلَ بِالحَقِّ مالَ اِلَیهِ الخَلقُ

هر که بر اساس حق رفتار کند، خلق به سوی او روی خواهند آورد.

 

بی‌رغبتی به داشته‌های مردم

23- قال علی علیه السلام: تَحَبَّب الی النّاس بِالزُّهدِ فی ما اَیدیهِم تَفُز بِالمَحَبَّةِ مِنهُم.

با بی رغبتی به آنچه در دست مردم است، با آنان اظهار دوستی کن، تا دوستی‌شان را به دست آوردی.

 

دید و بازدید

24- قال رسول اللّه صَلَّی اللّهُ علیه و آله وسَلَّم: الزّیارةُ تُنبِتُ المَوَدَّةَ

دید و بازدید، دوستی را می‌رویاند.

صلۀ رحم

25- قال علی علیه السلام: صِلَةُ الرّحِم تُوجِبُ المَحَبَّةَ

صله رحم، سبب دوستی می‌شود.

 

سلام دادن (آشکارا سلام دادن)

26- قال رسول اللّه صَلَّی اللّهُ علیه و آله وسَلَّم: لا تَدخُلُونَ الجَنَّةَ حَتّی تُؤمِنُوا و لا تُؤمِنُوا حَتّی تَحابُّوا اَوَلا اَدُلُّکُم عَلی شَیءٍ اِذا فَعَلتُموهُ تَحابَبتُم؟ اَفشُوا السَّلامَ بَینَکُم.

وارد بهشت نخواهید شد، مگر آن که ایمان بیاورید و ایمان نخواهید آورد، مگر آن که یکدیگر را دوست بدارید، آیا شما را به چیزی راهنمایی بکنم که اگر انجامش دهید، محبوب دیگر خواهید گشت؟ سلام کردن میان خودتان را آشکار سازید.

 

گفتار نیک

27- قال السجاد علیه السلام: اَلقَولُ الحَسَنُ یُثرِی المالَ و یُنمِی الرِّزقَ و یُنسِیءُ فِی الاَجَلِ و تُحبِّبُ اِلیَ الاَهلِ و یُدخِلُ الجَنَّةَ.

گفتار نیک، دارایی را افزون می‌کند، روزی را فراوان می‌سازد، مرگ را به تأخیر می‌اندازد، انسان را محبوب خانواده می‌کند و او را به بهشت وارد می‌سازد.

28- قال علی علیه السلام: مَن لانَت کَلِمَتُهُ وَجَبَت مَحَبَّتُهُ

هرکه سخنش نرم شود، دوستی‌اش بر دیگران لازم می‌گردد.

زبان شیرین داشتن

29- قال علی علیه السلام: مَن عَذُبَ لِسانُهُ کَثُرَ اِخوانُهُ

هرکه زبانش شیرین شود، برادرانش فراوان گردند.

 

دست دادن – هدیه دادن

30- قال رسول اللّه صَلَّی اللّهُ علیه و آله وسَلَّم: تَصافَحُوا و تَهادَوا فَاِنَّ المُصافَحَةَ تَزیدُ فی المودّةِ و الهدَّیةُ تُذهِبُ الغِلَّ

با یکدیگر دست بدهید و به یکدیگر هدیه دهید که دست دادن بر دوستی می‌افزاید و هدیه دادن، کینه را می‌زداید.

31- قال رسول اللّه صَلَّی اللّهُ علیه و آله وسَلَّم: الهدیةُ تُورِثُ المَوَدَّةَ و تُجَدِّدُ الاُخُوَّةَ و تُذهِبُ الضَّغینَةَ

هدیه دادن، دوستی به بار می‌آورد، برادری را تازه می‌سازد و کینه را می‌زداید.

 

خیرخواهی

32- قال علی علیه السلام: النُّصحُ یُثمِرُ المَحَبَّةَ.

خیرخواهی، محبت به بار می‌آورد.

 

انتقاد از عاقل

33- قال علی علیه السلام: لا تُعاتِبِ الجاهِلَ فَیَمقُتَکَ و عاتِبِ العاقِلَ یُحبِبکَ

از جاهل انتقاد مکن که دشمنت می‌دارد و از عاقل انتقاد کن که دوستت می‌دارد.

 

سجده کردن میان اذان و اقامه

34- قال الصادق علیه السلام: کان امیرُالمؤمنین علیُّ بن ابی طالب علیه السلام یقولُ لاصحابه: مَن سَجَدَ بینَ الاذانِ و الاِقامَةِ فقالَ فی سُجُودِه: «رَبِّ لَکَ سَجَدتُ خاضِعاً خاشِعاً ذلیلاً» یقولُ اللّهُ تعالی: ملائکتی و عِزَّتی و جَلالی لَاَجعَلَنَّ مَحَبَّتَهُ فی قُلُوبِ عبادِی المؤمنینَ و هَیبَتَهُ فی قُلوبِ المِنافقینَ.

امیرمؤمنان علی علیه‌السلام به یارانش می‌فرمود: هرکه میان اذان و اقامه، سجده کند و بگوید «پروردگارا! از سرِ خواری، افتادگی و فرمانبرداری برایت سجده کردم».

خداوند متعادل می‌گوید: «ای ملائکه من! به عزّت و جلالم سوگند که محبّت او را در دل‌های مؤمنان و شکوه او را در دل‌های منافقان، خواهم نهاد».

 

یاری جستن از خدا

35- کان فی وصیَةِ رسول اللّه صَلَّی اللّهُ علیه و آله وسَلَّم لِعَلیٍّ علیه السلام: یا علیُّ اِذا اَرَدتَ مدینةً اَو قَریَةً فَقُل حینَ تُعایِنُها: اَللّهُمَّ اِنّی اَسألُکَ خَیرَها و اَعُوذُ بِکَ مِن شَرِّها، اَللّهُمَّ حَبِّبنا اِلی اَهلِها و حَبِّب صالِحی اَهلِها اِلَینا

از جمله شمارش‌های رسول خدا به علی علیه السلام آن بود: ای علی! هرگاه خواستار ورود به شهری یا روستایی شدی، به هنگام دیدنش بگو. بارالها! من از تو خیر آن را می‌خواهم و از شرش به تو پناه می‌برم. بارالها! ما را محبوب اهل آن کن و اهالی درستکار آن را محبوب ما ساز.

 

 

 

آنچه که دوستی را پایدار می‌کند

اَلّاَخِلّاءُ یومئذٍ بعضُهم لبَعضِ عَدِوٌّ اِلَّا المُتّقین

در آن روز، دوستان(جز پرهیزگاران) دشمن یکدیگرند.

 

1- تقوی:

قال علی علیه السلام: لِلاَخِلّاءِ نَدامَةٌ اِلَّا المتّقینَ

دوستان را پشیمانی است، جز پرهیزگاران.

 

2- خدائی بودن

قال علی علیه السلام: الاخوان فِی اللّهِ تَعالی تَدوُمُ مَوَدَّتُهُم لِدَوامِ سَبَبِها

برادرانِ در راه خدای متعال، دوستی‌شان می‌پاید، زیرا سبب آن،پاینده است.

 

3- دینداری

قال علی علیه السلام: اَخوانُ الدّینِ اَبقی مَوَدَّةً

دوستی برادران دینی، پایدارتر است.

قال علی علیه السلام: وُدُّ اَبناءِ الدّنیا یَنقَطِعُ لِاِنقِطاعِ اَسبابِه وُدُّ اَبناء الآخرَةِ یَدوُمُ لِدَوامِ سَبَبِه

دوستی فرزندان دینا، بر اثر گسستن سبب آن، می‌گسلد و دوستی فرزندان آخرت بر اثر پایابی سبب آن، می‌پاید.

 

4- خوش رفتاری

قال علی علیه السلام: بِحُسنِ العِشَرةِ تَدومُ المَوَدَّةُ

با خوش رفتاری، دوستی می‌پاید.

 

5- نیکی به مردم

قال علی علیه السلام: مَن اَحسَنَ اِلَی النّاسِ اِستَدامَ مِنهُمُ المَحَبَّةَ

هر که به مردم نیکی کند، دوستی‌اش را با آنان پایدار می‌سازد.

 

6- سازگاری و ملایمت

قال علی علیه السلام: بِحُسنِ المُوافَقَةِ تَدوُمُ الصُّحبَةُ

با سازگاری نیکو، دوستی می‌پاید.

قال علی علیه السلام: بِالرِّفقِ تَدُومُ الصُّحبَةُ

با ملایمت، دوستی پایدار گردد.

 

 

آنچه دوستی را یکرنگی و صفا می‌بخشد

قال رسول اللّه صَلَّی اللّهُ علیه و آله وسَلَّم: ثلاثةٌ تُخلِصُ المَوَدَّةَ: اهداءُ العَیبِ و حِفظُ الغَیبِ و المَعُونَةُ فی الشِّدَّةِ

سه چیز دوستی را یکرنگ می‌سازد، هیه کردن عیب‌های یکدیگر (و بیان آنها، برای حل مشکل) در غیبت دوست پاس خاطرِ او را داشتن و بدگویی نکردن و یاری رساندن در سختی.

قال رسول اللّه صَلَّی اللّهُ علیه و آله وسَلَّم: ثلاثٌ یُصفینَ لَکَ وُدَّاخیکَ: تُوَسِّعُ لَهُ فی المَجلِسِ و تَدعُوُهُ بِاَحَبِّ الاَسماءِ الیه و تَعُودُهُ اِذا مَرِضَ

سه چیز دوستی بردارت را برایت خالص و یکرنگ می‌سازد: در مجلش برایش جابگشایی، او را به محبوب‌ترین نامهایش بخوانی وهرگاه بیمار شد به عیادتش بروی.

قال رسول اللّه صَلَّی اللّهُ علیه و آله وسَلَّم: ثلاثٌ یَصفینَ لَکَ وُدَّاخیکَ:تُسَلِّمُ علیه اِذا لَقیتَهُ و تُوَسِّعُ لَهُ فی المَجلِسِ و تَدعُوُهُ بِاحَبِّ الاَسماءِ الَیهِ

سه چیز دوستی برادرت را برایت خالص و یکرنگ می‌کند: هرگاه او را ببینی به او سلام کنی، در مجلس جا برایش بگشایی، و او را با محبوب ترین نام‌هایش بخوانی.

قال رسول اللّه صَلَّی اللّهُ علیه و آله وسَلَّم: ثلاثٌ یُصفینَ وُدَّ المَرءِ لِاَخیهِ المُسلِم: یَلقاهُ بِالبِشرِ اذا لَقِیَهُ و یُوَسِّعُ لَهُ فِی المَجلِسِ اِذا جَلَسَ الیه و یَدعُوهُ بِاًحَبِّ الاَسماء الیه

سه چیز دوستی انسان را برای برادر مسلمانش خالص و یکرنگ می‌سازد، هرگاه او را دید با گشاده رویی با او دیدار کند، هرگاه در مجلسی کنارش نشست، برایش جا بگشاید و او را با محبوب ترین نامش بخواند.

قال علی علیه السلام: لا تَصفُو الخُلَّةُ مَعَ غَیرِ اَدیبٍ

دوستی جز با شخص با ادب، خالص نمی‌شود.

قال الصادق علیه السلام: اِن اَرَدتَ اَن یَصفُوَلَکَ وُدُّ اَخیکَ فَلاتُمازِحَنَّهُ ولا تُمارِیَنَّهُ و لاتیاهِیَنَّهُ ولا تُشارَنَّهُ

اگر می‌خواهی دوستی برادرت برایت خالص شود: با او شوخی مکن، بگو ؟ بر او فخر مفروش و با او دشمنی مَوَرز.

 

 

 

موانع دوستی

1- سرشت پلید.

قال علی علیه السلام: اِنَّما اَنتُم اِخوانٌ عَلی دینِ اللّهِ، ما فَرَّقَ بَینَکُم اِلّا خُبثُ السَّرائرِ و سُوءُ الضَّمائِرِ فَلا تَوازَرونَ ولاتَناصَحُونَ و لا تَباذَلُونَ و لا تَوادّونَ

شما در حقیقت، برادران دینی یکدیگرید و جز سرشت‌های پلید و نهادهای بد میان شما جدایی نیفکنده است، در نتیجه، نه یکدیگر را یاری می‌کنید و نه خیرخواه یکدیگرید و نه به یکدیگر چیزی می‌بخشید و نه با یکدیگر دوستی می‌کنید.

2- بدخویی

قال علی علیه السلام مَن ساءَ خُلقُهُ قَلاهُ مُصاحِبُهُ وَ رَفیقُهُ

هرکه بدخو شود، مصاحب و رفیقش دشمنش گردند.

قال علی علیه السلام: مَن خَشُنَت عریکَتُهُ اَقفَرَت حاشِیَتُهُ

هر که درشت خویی کند، پیرامونش از دوستان تهی گردد.

 

3- عیبجویی

قال علی علیه السلام: مَن تَتَبَّعَ خَفِیّاتِ العُیُوبِ حَرَمَهُ اللّهُ مَوَدّاتِ القُلُوبِ

هرکه عیب‌های نهانی را بکاود، خداوند از دوستی دل‌ها محرومش کند.

 

4- خرده‌گیری

قال علی علیه السلام: مَن ناقَشَ الاخوانَ قَلَّ صدیقُهُ

هر که در کار برادرانش خرده گیری کند، دوستانش کم شوند.

قال علی علیه السلام: مَن جانَبَ الاخوانَ عَلی کُلِّ ذَنبٍ قَلَّ اَصدِقاؤُهُ

آن که بر اثر هر گناهی از برادرانش کناره‌گیری کند، دوستانش کم شوند.

 

5- مراء و ستیزه‌گری

قال علی علیه السلام: لا مَحَبَّةَ مَعَ مِراءٍ

با ستیزه‌گرزی، دوستی در کار نیست.

 

6- بردباری و عقل نداشتن

قال علی علیه السلام: اِیّاکَ و السَّفَهَ فَاِنَّهُ یُوحِشُ الرِّفاقَ

از نابردباری بپرهیز که دوستان را می‌رماند.

7- خجالت دادن

قال علی علیه السلام: مَنِ احتَشَمَ اَخاهُ حَرُمَت وُصلَتُهُ و مَن اِغتَمَّهُ سَقَطَت حُرمَتُهُ

هر که برادرش را خجالت دهد، پیوند با او نارواست و هر که غمگینش سازد، حرمتش می‌شکند.

 

8- تنگ چشمی و بخل

قال علی علیه السلام: لیس لِبَخیلٍ حبیبٌ

شخص بخیل و تنگ چشم، یار و دوستی ندارد.

 

9- پریشانی

قال علی علیه السلام: العُسرُ یَشینُ الاَخلاقَ و یُوحِشُ الرِّفاقَ

پریشانی، خوی‌‌ها را زشت می‌کند و دوستان می‌پراکند.

 

10- افسردگی

قال علی علیه السلام: لا اُخُوَّةَ لِمَلولٍ

شخص افسرده، هیچ برادری ندارد.

 

11- تکبّر

قال علی علیه السلام: لَیسَ لِمُتَکَبّرٍ صَدیقٌ

هیچ متکبّری، دوستی ندارد.

 

12- جفاکاری

قال علی علیه السلام: اَلجَفاءُ یُفسِدُ الاِخاءَ

جفاکاری، برادری را تباه می‌کند.

 

13- کینه توزی

قال علی علیه السلام: لا مَوَدَّةَ لَحَقُودٍ

هیچ کینه توزی را دوستی نیست.

 

14- حسادت

قال علی علیه السلام: الحَسوُدُ لا خُلَّة لَهُ

حسود را دوستی نیست.

 

15- نیرنگ بازی

قال علی علیه السلام: لا تَدوُمُ مَعَ الغَدَرِ صُحبَةُ خلیلٍ

با نیرنگ بازی، دوستی هیچ دوستی نمی‌پاید.

 

16- دست انداختن

قال الصادق علیه السلام: لا یَطمَعَنَّ ذُو الکِبرِ فی الثَّناءِ الحَسَنِ...

ولا المُستَهزِیءُ بالنّاسِ فی صِدقِ المَوَدَّةِ

شخص متکبّر، نباید امید نیک‌ستایی را از دیگران داشته باشد... .

همچنین کسی که مردم را دست می‌اندازد (مسخره می‌کند) نباید انتظار دوستی راستین داشته باشد.

 

17- گناه

قال رسول اللّه صَلَّی اللّهُ علیه و آله وسَلَّم: و الذّی نَفسُ محمّدٍ بَیدِه، ما تَوادَّ اِثنانِ فَفُرِّقَ بَینَهُما اِلاّ بِذَنبٍ یُحدِثُهُ اَحَدُهُما

سوگند به آن که جان محمّد در دست اوست، هرگز دو دوست از یکدیگر جدا نشده‌اند، مگر بر اثر گناهی که از یکی از آنان سر زده است.

 

18- پیروی از سخن چین

قال علی علیه السلام: مَن اَطاعَ الواشِیَ ضَیَّعَ الصّدیقَ

هرکه از سخن چین پیروی کند، دوست را از دست می‌دهد.

 

19- سرزنش بسیار

قال علی علیه السلام: کَثرَةُ التَّقریع تُوغِرُ القُلُوبَ و توُحِشُ الاَصحابَ

سرزنش بسیار، دل‌ها را کینه‌ور می‌کند و یاران را می‌پراکند.

 

 

 

20- جویا نشدن حال

قال علی علیه السلام: تَرکُ التَّعاهُدِ لِلصدیقِ داعِیَةُ القطیعَةَ

جویا نشدن حال دوست، به جدایی می‌انجامد.

 

21- بی انصافی

قال علی علیه السلام: مَن عُدِمَ اِنصافُهُ لَم یُصحَب

هر که بی‌انصافی می‌کند، کسی با او دوست نشود.

 

22- خیر نرساندن

قال علی علیه السلام: مَنعُ خیرِکَ یَدعُو الی صُحبَةِ غیرِکَ

نرسیدن خیرت (به دوستان) به دوستی (آنان) با دیگران می‌انجامد.

 

23- بدگمانی

قال رسول اللّه صَلَّی اللّهُ علیه و آله وسَلَّم: اِیّاکُم وَ الظَّنَّ فَاِنَّ الظَّنَّ اَکذَبُ الحَدیثِ و لا تَحَسَّسُوا و لا تَجَسَّسُوا ولاتَناجَشوا و لا تَحاسَدُوا ولا تَباغَضُوا و لا تدابَروا و کُونُوا عبادَاللّهِ اخواناً

از گمان بپرهیزید که گمان دروغ‌ترین سخن است. خبرگیری و تجسّس مکنید، بر یکدیگر فزونی مجویید، بر یکدیگر حسد مورزید با یکدیگر دشمنی و ستیزه مکنید و از یکدیگر مبُرید. بندگان خدا و برادر باشد.

 

24- عجب و خودپسندی

قال علی علیه السلام: ایاکَ و العُجبَ و سوءَ الخُلقِ و قِلَّةَ الصَّبرِ فَاِنَّهُ لا یَستَقیمُ لَکَ عَلی هذِهِ الخِصالِ الثلاثِ صاحبٌ ولایَزالُ لَکَ عَلَیها مِنَ النّاسِ مُجانبٌ

از خود پسندی، بدخویی و کم صبری بپرهیز، زیرا با این خصلت‌های سه گانه، هیچ دوستی برایت راست نمی‌آید و همواره، مردم از تو کناره می‌گیرند.

 

 

 

 

بعضی از چیزهایی که ایجاد دشمنی می‌کند

9- قال علی علیه السلام: المِزاحُ یُورِثُ الضَّغائِنَ

شوخی، کینه به بار می‌آورد.

10- قال علی علیه السلام:اَوَّلُ القطیعَةِ السَّجا

کدورت، سرآغاز جدایی است.

11- قال علی علیه السلام: الَتَّجَنّی رسولُ القَطیعَةِ

نسبت دادن گناه (به دوست)، پیک جدایی است.

12- قال الصادق علیه السلام: ثلاثةٌ مَکسَبَةٌ لِلبَغضاء: النِّفاقُ و الظُّلمُ و العُجبُ

سه چیز دشمنی به بار می‌آورد: نفاق، ستمگری و خودبینی.

13- قال رسول اللّه صَلَّی اللّهُ علیه و آله وسَلَّم: اِنّ الشیطانَ قَد اَیِسَ اَن یَعبُدَهُ المُصلُّونَ فی جزیرةِ العَرَبِ و لکِن فیِ التَّحریشِ بَینَهُم.

شیطان از اینکه نمازگزاران در جزیره العرب او را بپرستند نومید شده است. لیکن به دشمنی افکندن میانشن (همچنان امید بسته است).

 

 

 
 

تعداد مشاهده (967)       نظرات (0)

نظرات کاربران درباره خبر "روایاتی پیرامون جایگاه قلب و نفوذ در آن"


نظرتان را بیان کنید

نام:
پست الکترونیکی:
نظر:
کد بالا را در محل مربوطه وارد نمایید
   

تمامی حقوق متعلق به سازمان مدارس معارف اسلامی می باشد قدرت گرفته از پورتال نما محصول شرکت بهسامان تدبیر