27 اردیبهشت 1395

ضرورت فعالیتهای راهنمایی و مشاوره در مدارس

مولف: روابط عمومی   /  دسته: دسته بندی نشده   /  رتبه دهید:
3/6

ضرورت فعالیتهای راهنمایی و مشاوره در مدارس

آقای شریفی نسب معاون دبیرستان پسرانه صدرای کرمانشاه  با تهیه ی مقاله ای تحت عنوان ««‌ ضرورت فعالیتهای راهنمایی و مشاوره در مدارس »» به بینش صحیح در مورد ضرورت های انجام و افدام و عمل مشاوره پرداخته است که در ذیل مشاهده می کنید:

 

مقدمه

مشاوره ، رابطه انسانی و معنوی بین دو فرد است که یک مشاور تحصیل کرده و ذی صلاح و دیگری شاگرد یا مراجع است . این رابطه معمولاً انفرادی و رویاروئی است .

هدف مشاوره کمک و یاری رساندن به مراجع است تا مهم ترین و شایسته ترین راهها را انتخاب کند و عاقلانه ترین تصمیمات را اتخاذ نماید .در بطن چنین تصمیم گیری درک خویشتن ، بینش فردی و اجتماعی ، فراگیری و داشتن رفتاری مفید و موثر برای خود و جامعه نهفته است .

امروزه راهنمایی و مشاوره به صورت حرفه ای کمکی به افرادی است که در رشد، سازگاری، تصمیمگیری، روابط خانوادگی، مهارت های اجتماعی و شیوه ی زندگی مشکلاتی دارند. مشاوره، کمک می کند تا راه حل مناسبی برای مشکلات بیابند. در این میان، مشاوره ی تحصیلی به جهت نقش مهم تربیت نیروی انسانی آینده، از اهمیت زیادی برخودار است. وظیفه ی مشاور تحصیلی، در آماده کردن دانش آموزانی که نیروی انسانی فردا تلقی می شوند، برای مواجهه و سازگاری با مقتضیات قرن اخیر که از حساسیت ویژه ای برخوردار است بسیار حساس و سنگین است. اضطراب، افسردگی، مصرف مواد مخدر، رفتارهای نابهنجار، مشکلات تحصیلی، گرایش ارتباط با جنس مخالف و... از عمده ترین مشکلات روانی اجتماعی دانش آموزان است؛ به طوری که بیش از 32 درصد دانش آموزان از نوعی مشکل اجتماعی روانی رنج می برند.

اهداف تحصیلی دانش آموزان زمانی تحقق خواهند یافت که برنامه ها و محتوای آموزشی با توجه به نیازها و امکانات دانش آموزان تهیه و اجرا گردند. از طریق «خدمات راهنمایی و مشاوره» می توان توانایی ها و نیز محدودیت های دانش آموزان را شناخت و از امکانات موجود حداکثر استفاده را به عمل آورد. مشاور تحصیلی، با شناخت دانش آموزان در زمینه های گوناگون می تواند آنان را به رشته های تحصیلی مناسب راهنمایی کند و آنان را در حل مشکلات یاری دهد. گرچه آشنایی معلم با فنون راهنمایی، تدریس و عملکرد، او را مؤثر و پربار می سازد؛ ولی معلم به تنهایی نه می تواند و نه فرصت دارد به تمام مسایل و مشکلات روانی، خانوادگی و تحصیلی دانش آموزان رسیدگی کند و برای هر کدام راه حل ارایه دهد. از این رو، مشاور تحصیلی با همکاری معلم، خانواده و مسئولان مدرسه میتواند دانشآموزان را در جهت رفع مشکلات تحصیلی و خانوادگی و روانی و تأمین ثبات عاطفی یاری دهد و در نهایت، نیل به اهداف آموزش و پرورش را ممکن سازد.

 مشاوره، فرایند «انجام کاری برای کسی» نیست، بهترین توصیف مشاوره، تعریف آن به صورت «فرایندی تعاملی و متقابل» است. تعاریف متعددی در مورد مشاوره مطرح شده که در این جا به یکی از این تعاریف بسنده می شود. «مشاوره، تعامل در شرایط درمانی است که اساسأ بر صحبت در مورد ارتباطات، باورها و رفتاری تأکید دارد، که از طریق آن مسئله ی مشاهده شده ی دانش آموز به شکلی مناسب شرح داده شده، بیان می شود یا به روشی مناسب یا مؤثر دوباره مطرح می شود و در آن راه حل های جدید حاصل آمده و مسئله، معنای جدیدی می گیرد» (بور و همکاران، 1389، 32).

چکیده

از مدت ها قبل یعنی درست قبل از دهه ی 1950 مشخص شده است که رابطه ی میان یک مراجع بزرگ سال و یک مشاور عاملی است که در نتایج درمانی نقش مهمی را ایفا می کند .

بطور کلی در این مورد توافق وجود دارد که همان گونه که در درمان بزرگسالان ارتباط با مشاور از اهمیت زیادی برخوردار است در درمان کودک نیز رابطه ی کودک و مشاور در میزان اثربخشی درمان نقش بسیار مهمی دارد .

مشاور با کودکان را بارها شنیده ایم که (( کودکی  مهمترین دوره ی زندگی فرد است )) ، (( شخصیت فرد در کودکی شکل می گیرد )) ، (( سال های ابتدائی زندگی از اهمیت ویژه ای برخوردار است )) ، (( شیوه رفتار اولیا و مربیان در کودکی فرد رفتارها و نگرش های بزرگسالی او را تحت تاثیر قرار می دهد )) و ...

تاکید بر سال های کودکی و مسائل مربوط به آن مقوله ای جهانی است و فرهنگ های مختلف عموماً در این زمینه هم رای و موافق هستند . با وجود این هنوز بسیار می بینیم کودکانی که به دلیل رفتارهای نا خردمندانه اولیا خانه و مدرسه از مشکلاتی چون فقدان اعتماد به نفس و احساس ارزشمندی برای خود،کمبود راه بردهای کارآمد مسئله گشائی، الگوهای ارتباطی ناموثر ، انزوا و جامعه گریزی ، اضطراب های دردناک و حتی اختلالات روانی شدید رنج می برند .

مسلماً این تناقض بین قول و عمل برای همگان واضح و روشن است ، اما مسئله این جاست که بسیاری نمی دانند مشکل از کجا سرچشمه می گیرد . به این سوال باید با این مقدمه پاسخ داد که پرورش نسل آینده با حرف و سخن و توصیه و تاکید ره به بیراهه می سپارد . تربیت نیاز به عمل دارد البته عملی که بر پایه های نظری درست و آزمون شده بنا شده باشد .

در همین خصوص یکی از مواردی که به ویژه در کشور ما مورد غفلت قرار گرفته مسئله (( مشاوره با کودکان است )) . شاهد این ادعا این است که هنوز در مدارس ابتدائی ما یک روان شناس یا مشاور ماهر و کار آزموده وجود ندارد . بسیاری از مشاوران مقاطع بالاتر نیز از تخصص و مهارت های مورد نیاز برای این کار ظریف و خطیر برخوردار نیستند

دومین دلیل به نظام آموزش دانشجو بر می گردد ، دانشجویان رشته های علوم تربیتی ،مشاوره ، روان شناسی و سایر زمینه های وابسته دروس و مطالب زیادی را در مورد نظریه های مربوط به رشد و تحول کودک و خصوصیات دوره کودکی فرا می گیرد . اما متاسفانه منابع کاربردی کمی در اختیار داشته و در نتیجه با شیوه ی به کارگیری مهارت ها در راستای بهزیستی کودکان آشنا نیستند .

در این مقاله به بررسی خصوصیات یک مشاور ، وظایف و اهداف مشاوره می پردازیم و نیز درمورد جایگاه ویژه مشاوره کودکان و نقش آن می پردازیم .

در قسمت بعد به بررسی مشاوره حرفه ای راهنمایی شغلی در مدارس ابتدائی ، راهنمایی و دبیرستان می پردازیم . جایگاه مشاوره در دانشگاه و راهنمائی حرفه ای و شغلی در این مقطع نیز در ادامه مورد بررسی قرار می گیرد.

 

 

کلیات تحقیق         

در این بخش در ابتدا برخی از اصطلاحات مهم دخیل در بحث تعریف شده و سپس مهمترین اهداف راهنمائی مشاوره و روان درمانی با رعایت اختصار بیان خواهد شد ، آنگاه به مختصری از تاریخ و سابقه یا پیشینه مسئله راهنمائی و مشاوره اشاره کرده .

ضرورت پرداختن به این امر را نیز روشن خواهیم ساخت . در ابتدا به بررسی خصوصیات یک مشاور ، وظایف و اهداف مشاوره می پردازیم و نیز در مورد جایگاه ویژه مشاوره کودکان و نقش آن می پردازیم .

در قسمت بعدی به بررسی مشاوره حرفه ای ، راهنمائی شغلی در مدارس ابتدائی ، راهنمائی و دبیرستان می پردازیم .

جایگاه مشاوره در دانشگاه و راهنمائی حرفه ای و شغلی در این مقطع نیز موضوع بعدی می باشد .

تعریف اصلاحات   

-- راهنمایی : راهنمایی عبارت است از حل مشکل از طریق نصیحت ، موعظه ، مطالعه کتاب و یا حتی حل یک جدول .

در روان شناسی و تعلیم و تربیت ، راهنمایی به معنای مطالعه همه جانبه فرد می باشد . راهنمایی از هر دیدگاه و به هر معنایی که باشد یک هدف کلی دارد و آن کمک به فرد برای یافتن راه خود و رسیدن به درجات بالاتری از کمال و معرفت و آگاهی می باشد . راهنمایی به این معنا مفهوم گسترده ای است که شامل مشاوره نیز می شود.

-- مشاوره : مشاوره به یک معنا همان راهنمایی است . در تعریف فنی تر و تخصصی تر آن گفته اند : مشاوره عبارت است از : (( فرایند و یا رابطه ای دو جانبه بین مشاور و مراجع که فهم و شناخت با معنای مراجع از خود و محیط را ساده می کند و منجر به کشف و ایجاد اهداف با معنایی برای آینده او می گردد .))

رابطه مشاوره ای معمولاً میان دو نفر است گرچه گاهی مشاوره با بیش از دو نفر نیز صورت می گیرد .

 

پیشینه و ضرورت     

راهنمایی و هدایت ، فلسفه ادیان الهی ، طرح و مفهوم راهنمایی برای اولین بار در ادیان الهی کیفیت خاص رشد انسان ، آزاد ورها بودن جوامع انسانی ، توجه به حرمت انسانی ، کمبود عاطفه بین افراد به خصوص اعضای خانواده و بحران تعلیم و تربیت .

تکنیک های مشاوره و مبانی فکری آن   

مشاوره و فنون مربوطه ، همانند دیگر مباحث روان شناختی مبتنی بر یکسری اصول و مبانی موجود در مکاتب مختلف روان شناسی می باشد . هر کدام از مشاوران و روان درمان گرها بر اساس یافته های موجود در همان مکتبی که آنرا پذیرفته اند دست به عمل مشاوره و درمان می زنند . طبیعی است آشنایی با هر کدام از تکنیک ها و فنون مشاوره ای مبتنی بر آگاهی بر نظریه های موجود در این مکاتب روان شناسی و بعضاً حتی فلسفی می باشد . به همین دلیل منطقی است که در این مقاله ابتدا و قبل از بیان هر کدام از تکنیک ها و فنون مشاوره برخی  از مهمترین مکاتب روان شناسی مربوطه نیز مورد بررسی قرار گیرد .

 

فرایند مشاوره :         

فروید معتقد است فرایند مشاوره در سه مرحله انجام می گیرد :

1-  مرحله تشخیص موقعیت : در این مرحله روان درمان گر تلاش می کند تا به سرگذشت زندگی بیمار پی برده و از طریق ایجاد محیطی امن و صمیمی و یک ارتباط خوب با بیمار، تعارض های عمده او را بشناسد .

2- مرحله نوروز انتقالی : در این مرحله توجه بیمار بیشتر به زمان حال است و عواطف سرکوب شده ای را که در ارتباط با اشخاص معنادار در زندگی خود داشته است به یاد آورده و آنها را متوجه درمانگر می سازد . درمانگر در این مرحله باید با تحلیل انتقال های مراجع به او کمک کند تا خیال پردازی خود را از احساس های واقعی که در زندگی گذشته اش در رابطه با بعضی افراد داشته است تشخیص دهد .

3- مرحله پایانی :  در این مرحله مراجع به تعارضات خویش پی برده و آنها را به شیوه های موثر حل کرده است . لذا مهمترین کار مشاور و درمان گر حل انتقال های مراجع و جلوگیری از وابسته شدنش نسبت به اوست .

ضرورت و فواید مشاوره و راهنمایی و وظایف مشاور و راهنما 

امر راهنمایی و مشاوره در هر نظام آموزشی یک ضرورت تاریخی ، اجتماعی و آموزشی است . هر جا مدرسه  یا آموزشگاهی هست در آن مسائل و مشکلات متعدد درسی ، شخصی ،خانوادگ‍ی ، شغلی ، مالی ، سازگاری ، عاطفی و روانی نیز وجود دارد . بسیاری از مسائل و معضلات برخاسته از بطن هر نظام آموزشی است .

فایده و اهمیت مشاوره و راهنمایی

راهنمایی دانش آموزان یک فراگرد بسیار مهم و استثنایی در حل مشکلات و معضلات آنان است. اهداف راهنمایی تحصیلی در هر دوره ی تحصیلی باید با خصوصیات رشد و نیازهای دانش آموزان و با اهداف آموزش و پرورش منطبق و هماهنگ باشد. راهنمایی تحصیلی دانش آموزان در مدارس ابتدایی بسیار مهم است و جنبه ی پیش گیری دارد. در این دوره، مشاور، به رفع کمبودها، اشکالات و آموزش مهارت های اساسی اقدام می کند تا از بروز مشکلات تحصیلی و رفتاری در آینده پیش گیری کند. مشاور می تواند با گذراندن یک دوره ی آموزشی، راهنمایی تحصیلی دانش آموزان ابتدایی را با موفقیت انجام دهد. تشویق کنجکاوی، گسترش دامنه ی خلاقیت و استدلال کودک، آماده ساختن دانش آموز به استفادهی بهینه از مفاهیم آموزشی، ارایه ی اطلاعات ضروری درباره ی مدرسه، آموزش مهارت های تحصیلی به دانش آموزان و کمک به آنان برای کاربرد آن ها، آموزش شیوه های صحیح استفاده از اوقات فراغت و کمک به معلمان و والدین برای شناخت و کار کردن درست با دانش آموز از جمله ی اهداف مشاوره و راهنمایی تحصیلی در دوره های ابتدایی است. (شفیع آبادی، 46:1378). از آن جایی که دانش آموزان در هر دوره ی تحصیلی ممکن است در زمینه ی تحصیلات با مشکلاتی مواجه شوند و از ادامه ی تحصیل و فعالیت مفید و سازنده باز بمانند و موفقیتی به دست نیاورند، حضور مشاور برای شناسایی علل مشکل و در جهت رفع آن و هم چنین ایجاد محیطی سالم برای رشد و یادگیری، بسیار مؤثر بوده است. در همین راستا «راهنمایی تحصیلی موجب بازدهی و کارآمدی بیش تر نظام آموزشی، افزایش پیش رفت و کاهش افت تحصیلی، تقلیل مشکلات رفتاری دانش آموزان، ایجاد جو سالم و صمیمی بین دانش آموزان و کارکنان مدرسه، آشنایی معلمان با روش های صحیح تربیتی و برقراری ارتباط نزدیک با فرزندان، تهیه و اجرای فعالیتهای مکمل برنامه براساس استعدادها و رغبت های دانش آموزان، برگزاری کلاس های آموزش ضمن خدمت ضروری برای معلمان و آگاهی شاگردان از رابطه ی بین رشته های تحصیلی با مشاغل متعدد می شود.» (حسینی و پاشا شریفی، 1373) از این رو می توان ادعا کرد که مشاره و راهنمایی تحصیلی وسیله ای تسهیل کننده برای رسیدن به هدف های آموزش و پرورش قلمداد می شوند.

ضرورت مشاوره ی تحصیلی

نقش راهنمایی در آموزش و پرورش افراد به حدی است که عده ای از صاحب نظران آن را نوعی تعلیم و تربیت گفته اند و بعضی راهنمایی را تسهیل کنند ه ی جریان تعلیم و تربیت می دانند. مهم ترین عواملی که در ضرورت راهنمایی و مشاوره و توسعه ی آن در نظام های آموزش و پرورش مؤثر بوده اند عبارت است از:

- توجه به اصالت دانش آموز و آموزش و پرورش وی.

- وجود تفاوتهای فردی در دانش آموزان و ضرورت شناخت و توجه به این تفاوت ها در امر آموزش و پرورش.

- وجود استعدادهای عمومی و اختصاصی در دانش آموزان و ضرورت شناخت و پرورش تدریجی و سنجش آن ها.

-رشد جمعیت و افزایش گرایش ها و علاقهمندی به تحصیل در سطوح مختلف و گسترش علوم و تکنولوژی.

- تراکم و تنوع واحدهای درسی در رشته های تحصیلی و ضرورت انتخاب مناسب.

- توسعه ی مشاغل و حرفه و ضرورت انتخاب شغل مناسب.

- تغییر نگرش ها و ارزش ها نسبت به انتخاب رشته های تحصیلی و انتخاب شغل.

- گسترش نیازهای جامعه به نیروی انسانی در سطوح مختلف مهارت.

- وجود مسایل و مشکلات جسمانی، عاطفی، اجتماعی، رفتاری، تحصیلی و خانوادگی در دانش آموزان.

اهداف مشاوره ی تحصیلی

اهداف مشاوره می تواند مختص به شرایط با فعالیت های خاص باشد و نیز بر اهداف کلی از مشاوره در مدارس تأکید داشته باشد. «اهداف اصلی مشاوره، شامل موارد زیر است:

1. در ابتدا، ایجاد رابطه ی نزدیک با دانش آموز از طریق گفت وگو، (صحبت کردن، گوش دادن و توجه به چیزی که وی نگفته است).

2. فرا خواندن یا دادن اطلاعات با ارایه ی چیزی که دانش آموز می خواهد بداند و آنچه که دیدگاه و آرزوهای او در ارتباط با مدرسه و خانواده است. در واقع شناخت نگرانی های دانش آموز و اهمیت دادن به مسائل او با شنیدن صحبت های دانش آموز در مورد نگرانی هایش.

3. بررسی ارتباط با خانواده، دوستان و مدرسه ی دانش آموز، از دیگر وظایف مشاور است. این که چه شخص دیگری مسئله را می داند؟ و چه کسی و از چه راهی می تواند مؤثرتر عمل کند؟ در حل مشکل دانش آموز می تواند مفید باشد.

4. در نهایت وظیفه ی مشاور، کمک به کنترل نگرانی ها از طریق یاری به دانش آموز در دیدن موقعیت از دیدگاه های متفاوت، افزایش و ارتقای نظریه های شناخته شده از طریق آن است» (بور و همکاران، 1389).

نقش مشاور در امور تحصیلی

 دانش آموزان در جریان تحصیل با مشکلات زیادی مواجه می شوند که مشاور می تواند در رفع این مشکلات کمک های مؤثری به دانش آموزان ارایه دهد که پاره ای از این مشکلات را می توان به شرح زیر شمرد:

ضعف پایه ی تحصیلی: در مورد چنین دانش آموزانی مشاور باید برای فراگیری دروس پایه از نقطه ای که ضعف دارد برنامه ریزی کند و با کمک خانواده، ضعف پایه ای او را جبران کند. فشار آوردن و وادار کردن دانش آموز به زحمات شبانه روزی در سطح بالای تحصیلی بدون توجه به پایه بی فایده است. آماده کردن دانش آموز و اولیای وی برای چنین برنامه ای نیاز به جلسات مشاوره ای دارد که متولی آن مشاور مدرسه است.

کمبود انگیزه ی تحصیلی: برخی از دانش آموزان از نظر هوشی در حد طبیعی هستند و ظرفیت لازم برای یادگیری را دارند؛ اما انگیزه ای برای درس خواندن ندارند. در مورد این گونه دانش آموزان که تعدادشان نیز کم نیست، مشاور باید علت تنبلی را جست وجو و برای درس خواندن آن ها ایجاد انگیزه کند. مشاوران با همکاری سایر عوامل آموزشی و پرورشی می توانند در سه سطح پیش گیری اولیه، ثانویه و ثالث اقدام به فعالیت کنند. مدرسه مکان مناسبی برای اجرای برنامه های پیش گیری از مشکلات روانی و عاطفی است و بخش مهمی از رسالت مدرسه به آموزش سازگاری عاطفی فرد در زندگی اختصاص دارد. لذا مدرسه بهترین فضا و فرصت برای آموزش ترویج شیوه های سازگاری صحیح در زندگی فردی و اجتماعی است. مشاوران در بعد پیگیری اولیه با آموزش مهارت های زندگی و با ارایه ی خدمات راهنمایی، مشاوره و اطلاع رسانی در زمینه های تربیتی، تحصیلی و شغلی و تسهیل روند ارضای نیازهای اساسی دانش آموزان، از جمله شکوفایی استعدادها و توان مندی ها، احساس خود ارزش مندی و اعتماد به نفس، خودشناسی و ارتقای سلامت روانی آنان نقش مؤثری را ایفا می کنند. این گونه خدمات از طریق تدریس درس مهارت های زندگی در قالب ساعت پرورشی، اجرای آزمون ها و انجام فرایند هدایت تحصیلی و اطلاع رسانی شغلی و آموزش فرایند برنامه ریزی تحصیلی و طرح ریزی شغلی در فرصت های مناسب اجرا می شود.

آموزش شیوه های صحیح مطالعه و بهسازی حافظه: برخی از دانش آموزان با وجود این که افت تحصیلی نشان نمی دهند، ممکن است نیاز به آموزش شیوه های صحیح مطالعه و روش های به سازی حافظه داشته باشند. آموزش چنین روش هایی می تواند به جلوگیری از اتلاف وقت دانش آموز و بالا بردن بهره وری او کمک کند. برنامه ریزی برای مطالعه، رعایت اصول یادگیری در برنامه ریزی برای مطالعه، رعایت ویژگی های حافظه های مختلف می تواند به دانش آموز کمک کند تا روش مطالعه صحیحی داشته باشد و نتیجه بهتری کسب کند.

نقش مشاور تحصیلی در کاهش اضطراب امتحان: اضطراب، مرحله ی پیش رفته ی استرس مزمن است که خبر از خطری قریب الوقوع می دهد و شخص را برای مقابله با تهدید آماده می کند. روان شناسان، اضطراب را پاسخی سازش یافته تلقی می کنند و هرجا که موضوع امتحان و ارزشیابی به میان میآید، اضطراب هم پدیدار می شود. اغلب افراد در جلسه ی امتحان و یا قبل از آن درجاتی از اضطراب را دارا هستند. داشتن مقداری اضطراب در شرایط امتحانی کاملاً طبیعی و گاهی حتی ضروری است؛ چون موجب بالا نگه داشته شدن سطح انگیختگی فرد شده و عمل کرد او را بهبود می بخشد؛ اما در صورتی که میزان این اضطراب از حد طبیعی بالا برود باعث مختل شدن عمل کرد فرد خواهد شد. بنابراین، مشاور تحصیلی تلاش می کند با آموزش شیوه ی صحیح مطالعه، بالا بردن کارآیی حافظه، استفاده ی بهینه از زمان و استفاده از روش های آرامش ورزی، دانش آموز اطمینان و یقین نسبت به خود پیدا کند.

 چنین دانش آموزانی افکاری از این قبیل دارند: «نمره ی کمی خواهم گرفت»، «خوب نخوانده ام»، «همیشه شکست می خورم» مشاور تحصیلی کمک می کند تا دانش آموز با تسلط بیش تری به مطالب مورد نظر سر جلسه ی امتحان حاضر شود. در صورت حاد بودن میزان اضطراب، دانش آموز به مراکز اختصاصی تر ارجاع داده می شود.

نقش مشاور تحصیلی در زمینه ی بررسی افت تحصیلی: برخی از دانش آموزان ممکن است دچار افت تحصیلی شوند؛ از این رو یا خود به مشاوره تحصیلی مراجعه می کنند یا توسط مسئولین مدرسه به مشاور مدرسه معرفی می شوند. در هر حال، مشاور تحصیلی به بررسی مسئله ی افت تحصیلی می پردازد و برای بررسی احتمال وجود عمل خانوادگی از خود دانش آموز و خانواده ی او کمک می گیرد. عوامل مدرسه را نیز مورد بررسی قرار می دهد و هم چنین به بررسی سلامت جسمی و روانی دانش آموز می پردازد. شناخت و پیدا کردن علت افت تحصیلی در گام اول قرار دارد. بعد از پیدا کردن علت، مشاور به کمک دانش آموز و در صورت لزوم خانواده او و مسئولین مدرسه به رفع آن علت اقدام می کنند؛ یا این که راهنمایی هایی به دانش آموزان برای رفع علت ارایه می شود و پیش رفت او مورد پیگیری قرار می گیرد. از جمله ی این راهنمایی، شامل شیوه ی افزایش انگیزش دانش آموز، آموزش شیوه های صحیح مطالعه، آموزش شیوه های مواجهه با تغییرات اساسی و غیره خواهد بود.

نقش مشاور در تأمین بهداشت روانی دانش آموز: دانش آموزانی از سلامت روانی برخوردار هستند که اولاً خود را فردی ارزش مند و قابل احترام بدانند و به توانایی های خود اطمینان داشته باشند؛ ثانیاً بتوانند بدون دغدغه ی خاطر و ناراحتی با واقعیات زندگی مواجه شوند و کل وجودشان را همان گونه که هست بشناسند و بپذیرند؛ ثالثاً با آرامش خاطر و احساس امنیت و با شوق و امید زندگی کنند. دانش آموزی که با بحران و مشکل روانی مواجه است، توانایی ایستادگی در برابر فشارهای وارده را ندارد و در حل مشکلات به طور منطقی و سنجیده عاجز است. چنین دانش آموزی جهت حل مشکل و برقراری تعادل به مشاوره نیاز دارد. مشاور چشم انداز تازه ای را به ماجراهای ذهنی دانش آموز می گشاید. چشم انداز و نگاهی که به آدمی مجال زیستن می دهد و فرصتی فراهم می کند تا فرد خودش را در ذهنش بازسازی کند و قدرتی را در اختیار فرد می گذارد تا با بهره گیری از آن نوع جدیدی از حضور را در پهنه ی روابط بین فردی تجربه کند. افزون بر این، مشاور، وظیفه ی نظارت بر خویش را نیز بر دوش می کشد.

 مهمترین فعالیت های اجرایی مشاوران در تامین بهداشت روانی به شرح زیر است:

- شناخت محدودیت های روانی، فیزیکی دانش آموزان.

- ایجاد ارتباط صحیح و اصولی بین دانش آموزان و اولیای مدرسه.

- فراهم آوردن فرصت مناسب برای دانش آموزان به منظور خودشناسی و یادگیری روش های حل مسئله و تصمیم گیری.

- مصاحبه های فردی برای شناخت مشکلات دانش آموزان و راهنمایی آن ها.

- برگزاری جلسات مشاوره ی فردی و گروهی با دانش آموزانی که مشکلات تحصیلی و خانوادگی و شخصی دارند.

- تشویق دانش آموزان به همکاری های اجتماعی.

- ایجاد هماهنگی بین فعالیت های خانه و مدرسه به منظور بهبود وضعیت تحصیلی و رفتارهای دانش آموزان.

- برگزاری جلسات مستمر بحث و گفت وگو با دانش آموزان و تلاش در جهت حل مسائل و مشکلات آنان.

- تشکیل جلسات مشاوره با خانواده و یاری دادن والدین برای رفع مشکلات دانش آموزان به شیوه ای درست.

- ارزیابی نیازها و بررسی مشکلات دانش آموزان در زمینه ی مسایل شخصی، خانوادگی، اجتماعی، تحصیلی، اخلاقی و انضباطی.

- تنظیم و اجرای برنامه های آموزشی در زمینه های رشد و پیش گیری و درمان مشکلات.

- همکاری با معلمان و کمک به آنان در حل و فصل مشکلات دانش آموزان و شرکت در شوراهای مدرسه.

- انطباق دانش آموزان با محیط مدرسه، معلم و دروس و ایجاد انگیزه های مناسب برای درس خواندن و عدم احساس ناتوانی در موارد شکست تحصیلی با نگاه جامع به اهداف وظایف آموزش و پرورش.

کلام آخر این که...

مشاوره، میدان عمل خود را توسعه داده و در اختیار دانش آموزان در همه ی مقاطع تحصیلی قرار داده است. مشاوره شامل تمام جنبه های رشد و تکامل دانش آموز است. در گذشته، راهنما شخصی ناصح بود و امروز نقش مشاور، ارزیابی کننده ی پیش رفت فرد، کمک دهنده ی به او در حل مشکلات، رابط بین خانه و مدرسه و هماهنگ کننده ی فعالیت های راهنمایی کارمندان و معلمین و طرف مشورت در تنظیم برنامه ی درسی است.

در دنیای کنونی، پیش رفت همه جانبه ی دانش آموز، مورد نظر مدارس جدید است و تنها به کسب مهارت های آموزشی و یادگیری های درسی اکتفا نمی شود؛ بلکه هدف، رشد همه جانبه ی شخصیت کودک است تا به جایگاه و مقام یک فرد بزرگ سال کامل برخوردار از سلامت روان برسد. از جمله اموری که مورد توجه است، سازگاری های حرفه ای، اجتماعی و شخصیتی اوست، مفهوم تازه ی آموزش و پرورش، سازگاری با موقعیت های زندگی و خدمات راهنمایی با هدف حمایت از مدارس و ایجاد تسهیلات لازم برای رسیدن به آن سازمان است.

 با این تعبیر لزوم و گسترش خدمت راهنمایی و مشاوره در تمام مقاطع تحصیلی از ابتدایی تا دبیرستان یک ضرورت مسلم در همه ی جوامع پیش رفته است. مشاور مدرسه با آگاهی از ارتباط تنگاتنگ مشکلات تحصیلی با زمینه های روانی - اجتماعی دانش آموزان، با استفاده از متون و روش های راهنمایی و مشاوره از طریق شیوه های مختلف فردی، گروهی و خانوادگی به دانش آموزان کمک می کند تا با بررسی های همه جانبه ی مشکلات بتوانند راه حل یا راه حل های مناسب را انتخاب و برای اجرای آن ها برنامه ریزی کنند و در نهایت عمل کرد دانش آموزان در ابعاد مختلف بهبود یابد.

مشاوره چه وظایفی دارد ؟                                           

مشاور مدرسه در زمینه های گوناگونی فعالیت دارد . نقش اساسی و اصلی مشاور، مشاوره است نه تدریس و نه تعلیم .

اما کار مشاوره فعالیتی تخصصی است که نیاز به تحصیلات خاص و گواهینامه ویژه دارد ؛ زیرا دامنه فعالیت های مشاور و مسئولیت ها و وظایف او چنان گسترده است که از عهده معلمان یا ناظمان و مدیران به تنهایی ساخته نیست ، اما به  برخی از این وظلیف و مسئولیت ها به طور اختصاراشاره می کنیم :

1- برنامه ریزی و توسعه امر راهنمایی :

راهنمایی و مشاوره موثر در مدرسه از همکاری کلیه کارکنان در امر برنامه ریزی به دست می آید . شاگردان ، والدین ، معلمان ، مدیران ، ناظمان ، به ویژه ادارات آموزش و پرورش ، وزارتخانه ها و موسسات اجتماعی مربوط باید در ایجاد و اجرای این برنامه یاری کنند .

اهداف این برنامه و روشهای اجرایی آن نیز باید به روشنی بیان شوند .

نقش مشاور در زمینه برنامه ریزی عبارتن از :

الف – کمک به تعیین و توصیف هدف های برنامه

ب -  تعیین نیازمندیهای شاگردان به امر راهنمایی و مشاوره

ج – کمک به تکوین برنامه عملی

د – هماهنگ ساختن جنبه های مختلف برنامه در طول خدمات و راهنمایی و مشاوره

ه – ارزشیابی برنامه راهنمایی و کمک کردن به دست اندرکاران دیگر در راه ارزیابی فعالیت هایشان .

2- راهنمایی و مشاوره : 

اصل مهم در این وظیفه آن است که مشاور قسنت عمده وقت خویش را به مشاوره فردی با شاگردان یا گروه کوچکی از آنان اختصاص دهد .

مشاور در رابطه مشاوره ای :

الف- شاگرد را کمک می کند تا او خود را به عنوان فردی صاحب رای و فهم ادراک نماید . فردی که می تواند قائم به ذات و در سرنوشت و آینده خود موثر باشد . از این رو ی جوی فراهم می دارد تا شاگرد از آرا و اندیشه ها ، احساسات و عواطف ، ارزشها و برنامه ها و نیازمندیها ی خود آگاهی یابد و بتواند آنها را عیان و بیان کند .

ب – برای شاگرد اطلاعات شخصی و محیطی مناسب به هنگام مواجه شدن با مسائل و مشکلات ، نیازمندیها ، انتخاب دروس و رشته های تحصیلی ، نحوه ورود به مدارس ، هنرستان ها ، مدارس عالی و دانشگاهها ، آمادگی برای شرکت در مسابقات ، میزان شهریه و مخارج تحصیلی و یا اطلاعات مورد نیاز برای اشتغال و استخدام ، شرایط ورود و احراز شغل و همانند آنها را فراهم می سازد .

ج – می کوشد تا در شاگردان توانایی بیشتری برای مقابله و حل مسائل و مشکلات شخصی ،عاطفی ، سازگاری ایجاد کند و آنان را در اتخاذ تصمیمات و برنامه هایی که خود آنها و یا والدینشان نظر دارند مجهز و قادر سازد .

3- ارزشیابی شاگرد : 

مشاور مدرسه در ارزشیابی کار شاگرد به طور کلی نقش موثری دارد و در این راه می توان فعالیت های ذیل را انجام دهد :

الف- اطلاعات مفهوم و معنی داری درباره شاگردان از طریق مصاحبه با شاگردان ، والدین ، معلمان ، دوستان ، نمرات امتحانی ، نتایج آزمون های مختلف ، واقعه نویسی ها ، پرسش نامه ها ، سوالیه های روان شناختی ، مقیاس های درجه بندی ، شرح حال نویسی ، مطالعات موردی ، تاریخچه زندگی و غیره گرد آوری کند .

ب – برای کلیه شاگردان پرونده تحصیلی محرمانه تشکیل دهد و آنها را حفظ و نگهداری کند .

ج – اطلاعات گرد آمده در پرونده تحصیلی به ویژه نتایج آزمون ها را برای شاگردان ، والدین ، معلمان ، مدیران ویا افراد ذی صلاح دیگر تعبیر و تفسیر نماید .

د – تواناییها و استعدادها و علایق و نیاز های شاگردان را تعیین کند .

ه- در صورت امکان از وسایل و تجهیزات مدرسه در راه گرد آوری و نگهداری اطلاعات و انتقال آنها به شاگردان نظیر کتاب های کتابخانه ، جزوات و بروشورها و غیره استفاده کنند .

4- کمک به برنامه ریزی تحصیلی و حرفه ای شاگردان و والدین آنها 

مشاور در مساعی خود برای مجهز ساختن شاگردان و والدین آنها در ارتباط با فرصت های تحصیلی و شغلی به منظور رشد و تکامل خود – رهبری شاگرد فعالیت های زیر را بر عهده دارد :

الف- شاگرد و والدین او را از علایق ، رغبتها ، استعدادها ، تواناییها ، نمرات و نتایج امتحانات در ارتباط با فرصتهای تحصیلی و شغلی کنونی یا آتی و شرایط احراز و نحوه گزینش آنها آگاه می سازد .

ب – اطلاعات لازم درباره حرفه و مشاغل ، قوانین استخدامی و نظایر آنهارا در اختیار شاگرد و والدین می گذارد . این فعالیت ها تنها از طریق تنظیم برنامه دقیق و مدون عملی است و می تواند در جلسات فردی با شاگرد و والدین او و یا در جلسات گروهی با شاگردان و والدین آنها عرضه شوند .

بدیهی است اطلاعات تحصیلی و شغلی باید تازه و جدید باشد . بریدن آگهی های مربوط به مسابقات ورودی دانشگاه ها یا آگهی های استخدامی از جراید و درج تاریخ نشر آنها با ذکر ماخذ و اعلام آنها به شاگردان و یا نصب در تابلوها ، همچنین تنظیم برنامه های بازدید از موسسات علمی ، هنری ، صنعتی ، ادارات دولتی در محل ، همه در نیل به این هدف کمک می کنند .

ج – شاگرد و والدین او را در شناخت روشهای ارسال درخواست برای امور تحصیلی و شغلی و برنامه ریزی مالی و مادی و میزان شهریه ها و نحوه پرداخت آنها و یا امکان استفاده از خوابگاه ها و یا مقررات و قانون وظیفه عمومی یاری می کنند .

د- مشاور در صورت امکان حتی به شاگردان و دانشجویانی که ترک تحصیل کرده اند و یا فارغ التحصیل شده اند در امر برنامه ریزی تحصیلی شغلی و مسائل شخصی کمک می رسانند .

5- احاله کردن یا گسیل داشتن شاگردان

مشاور مسئولیت عمده ای در گسیل داشتن شاگردان نیازمند نزد متخصصان یا به مراکز خدمات درمانی و پزشکی و روانی و موسسات دیگر جامعه دارد . مشاور با توجه به محدودیت ها و امکانات در این موارد می کوشد :

الف- فهرستی از مراجع و موسسات مربوط به نیازمندیهای شاگردان را در شهر و محل کار خود فراهم می کند

ب – شاگردان نیازمند را با تمهید و تدارک مقدمات به مراجع گسیل می دارد .

ج – شاگرد ، والدین و مدیر مدرسه را از پیش برای ارجاع به این موسسات آگاه می کند و توافق آنها را جلب می نماید .

د – تنها به ارجاع یا گسیل داشتن شاگرد اکتفا نمی کند ، بلکه با اشخاص و موسسات در رفع نیازمندیها و یا درمان شاگردان در حد توان و مسئولیت خود همکاری و اشتراک مساعی دارد .

ه- امر ارجاع و گسیل شاگردان را پی گیری می کند و توصیه های مربوط را در یاری رسانیدن به شاگردان و نیز آگاه کردن اولیای مدرسه و والدین از آنها به کار می بندد .

6- کمک به والدین :  

 مشاور در ملاقات ها یا کنفرانس های فردی و گروهی با والدین به عنوان یک منبع آگاه برای رشد و پیشرفت فرزندان آنها می کوشد و آنها از مباحث ذیل آگاه می سازد:

الف- والدین را از وظایف مشاور و اهداف و برنامه های راهنمایی و مشاوره در مدارس آگاه می سازد .

ب – به والدین کمک می کند تا آنها با واقع بینی و به دور از تعصبات عاطفی و دلبستگی ها، از استعدادها ، علایق و رغبتها ، تواناییهای تحصیلی و شغلی یا هنری فرزندان خود آگاه یابند و بتوانند در این راه با فرزندان خود و مشاوران همکاری کنند.

ج – والدین را از آئین نامه ها ، مقررات ، قوانین مربوط ، فرصتهای تحصیلی و شغلی ، شرایط و کیفیات آنها ، طریق ورود و احراز و سایر اطلاعات لازم آگاه می کند .

7- مشورت و همکاری با کارکنان مدرسه  

مشاور با معلمان و همه کارکنان مدرسه به ویژه به منظور رفع نیازها و مسائل فرد فرد شاگردان در موارد زیر همکاری یا مشورت دارد :

الف-  اطلاعات فردی دانش آموزان را در صورت لزوم با توجه به جنبه محرمانه بودن آنها به مدیران ، معلمان و یا کارکنان ذی صلاح ارائه می دهد .

ب – معلمان را در شناسایی شاگردانی که مسائل و مشکلات خاص دارند یاری می دهد و آنها را از پیشرفتها یا عقب ماندگی آنان آگاه می کند تا در موقعیت های کلاسی و تدریس و تعلیم بدانها توجه شود .

ج – در برنامه های آموزش ضمن خدمت یا جلسات کارکنان ، کنفرانس های موردی و گروهی شرکت می کند و وظایف و نقش خود را تشریح می نماید و استفاده مفید و موثر از اطلاعات مربوط به شاگردان را در اجرای فعالیت های آموزشی و انجام خدمات راهنمایی توصیه و ترغیب می کند .

د – معلمان را با مواد و موضوع های راهنمایی و مشاوره و تعبیه روشهایی گروهی در کلاس درس یاری می دهد .

ه – اطلاعات و موضوع هایی درباره خصوصیات و نیازهای دسته جمعی شاگردان و رفتارهای خارج از مدرسه آنان را فراهم می آورد تا در برنامه های اجتماعی و یا دروس اجتماعی مورد استفاده قرار گیرد .

8- بررسی و تحقیق     

بررسی در راهنمایی و مشاوره معطوف به مطالعه نیازها در هر مدرسه و شهر و استان و امکان فعالیت ها و خدمات بهتر و انجام دادن پژوهش های عملی ، آماری ، روان شناسی و طرح های تحقیقاتی است .

مشاور در بررسی و تحقیق نقش اساسی دارد و حاصل آنها را با معلمان ، اولیای مدرسه و والدین و مراکز راهنمایی دیگر در میان می گذارد .

برخی از بررسی و تحقیقات عبارتند از :

الف- پی گیری وضع فارغ التحصیلان یا ترک کنندگان تحصیلی

ب – تهیه آمارها و داده ها و ضرایب و همبستگی های لازم در همه زمینه های فعالیت مشاوره با استفاده از فرمولها و آمارهای روان شناسی .

ج – تعیین ارتباط آزمون های پیشرفت و استعداد تحصیلی با انتخاب دروس یا رشته های تحصیلی بعدی شاگردان یا اشتغال به کار و حرفه آنان .

د – تهیه آزمون های لازم در صورت امکان و تهیه نرمهای محلی یا شهری یا استانی برای آنها .

ه – همکاری با مراکز راهنمایی و مشاوره در سراسر کشور در زمینه تحقیقات و بررسیها ، اجرای آزمون ها به منظور تهیه نرم کشوری و مبادله اطلاعات .

و – ارزشیابی خدمات راهنمایی و مشاوره در مدارس از طریق تعیین گروههای تجربی و کنترل .

 

اندکی توجه به وظایف و مسئولیت های مذکور نشان می دهد که ایفای چنین وظایفی که در جامعه و کشور ما بدون تردید قابل اجرا و عملی است از معلمان ، ناظمان یا مدیران با وظایف و مسئولیت های سنگینی که بر عهده دارند ساخته نیست .

لذا در ساختار تربیتی کشور احتیاج به پستی ثابت و فردی با تحصیلات و تجارب خاص ، یعنی مشاور دارد . مسائل و مشکلات زائیده هر محیط آموزشی است و رفع و حل آنها نیز وظیفه هر نظام آموزشی .

روشن است که در وضع فعلی و با کمبود یا فقدان مشاوران نمی توان در همه مدارس به انتصاب مشاوران اقدام کرد ، اما می توان در این راه ضروری گام به گام پیش رفت و از مشاوران و راهنمایان قبلی نیز بهره برد .

محیط مساعد برای مشاوره   

همکاری مشاوران با شاگردان ، والدین ، معلمان ، مدیران و جامعه منوط به وجود محیطی مناسب و مساعد با مسئولیت های آنان است .

چنین محیطی نیاز به زیر بنای روان شناختی و فیزیکی دارد . شرایط فیزیکی و روان شناختی تنها از طریق مساعی مشترک مدیر و اولیای مدرسه و مشاور به دست می آید . مدیر و اولیای مدرسه باید مشاور را از طریق ادراک برنامه راهنمایی و مشاوره و تقویت و پشتیبانی او و رهبری برنامه ها یاری و کمک کنند تا او به اجرای خدمات راهنمایی و مشاوره توفیق یابد .

شرایط روان شناختی کار معطوف به روابط متقابل افراد در داخل مدرسه ، فضای مجاز و مساعد برای اجرای برنامه های راهنمایی و مشاوره ، وجود تدابیر اداری و ایجاد امکاناتی است که مشاور بتواند با امنیت خاطر مهارتهای مشاوره ای خود را تا سطوح تخصصی در رفع مسائل و معضلات آموزشی و شغلی شاگردان به مرحله اجرا در آورد .

جنبه های فیزیکی شامل تسهیلات ، تجهیزات ، مواد و وسایل ، اتاق کار و مصاحبه ، بایگانی برای پرونده های تحصیلی با توجه به جنبه محرمانه بودن آنها ، دسترسی داشتن به سالن برای کنفرانس های گروهی با شاگردان و والدین آنهاست و در این کار مدیران می توانند نقش مهمی ایفا نمایند .

اجرای برنامه راهنمایی و مشاوره در مدارس با همکاری و اشتراک مساعی و خواست وزارت آموزش و پرورش و ادارات مربوط  به ویژه مدیران و معلمان و وجدان مسئول مشاور و اشتیاق قلبی او برای یاری کردن به فرزندان میهن گرامی ما عملی است و در این میان دانشگاهها و مدارس عالی بالاخص دانشگاه تربیت معلم و موسسات آموزشی مشابه باید با همکاری وزارتخانه های مربوط در تربیت مشاوران تحصیل کرده و مجرب از طریق ایجاد رشته های راهنمایی و مشاوره در همه سطوح کارشناسی ، کارشناسی ارشد و دکترا اهتمام ورزند .

سالک از نور هدیت ببرد راه به دوست             که بجایی نرسد گر به ضلالت برود

ویژگی های رابطه کودک – مشاور و تاثیر این ویژگی ها بر رابطه والد – مشاور    

به عقیده ما برای اینکه رابطه کودک – مشاور اثر بخشی مطلوبی داشته باشد بایستی واجد تمامی ویژگی های زیر باشد  1- رابطه ی کودک – مشاور بایستی حلقه اتصالی میان مشاور و دنیای کودک باشد

این رابطه قبل از هر چیزی به برقرار کردن پیوند با کودک و پشتیبانی ( پذیرش ) ادراکات وی مربوط می شود . ممکن است کودک محیطی را که در آن زندگی می کند به گونه ای متفاوت از والدین خود بنگرد . وظیفه مشاور این است که با کودک ارتباط برقرار کرده ودر چارچوب معیارهای خاص کودک به کار بپردازد . لازمه ی انجام این کار ، اجتناب از هر گونه قضاوت تایید و یا محکوم کردن می باشد .

2- رابطه کودک – مشاور بایستی خصوصی باشد

برای ایجاد اعتماد مشاور باید رابطه ی حسنه ی مطلوبی با کودک برقرار کرده و آن را حفظ نماید . این رابطه بایستی جوی کاملاً خصوصی داشته باشد به طوری که کودک یک رابطه ی منحصر به فرد را با مشاور تجربه کند ؛ رابطه ای که با مداخله ی ناخواسته ی افراد دیگری نظیر والدین ، خواهران و برادران لطمه نبیند .

خصوصی بودن رابطه بدین معناست که دیگران نتوانند در آن مداخله کرده و یا بدون اجازه ی کودک وارد آن شوند . بنابراین آماده ساختن کودک و والدین برای درمان نیازمند توجه ویژه ای است ، چرا که به وضوح پای یک مسئله اخلاقی به میان می

 آید ؛ والدین مراقبت و کنترل کودک را بر عهده دارند ولیکن ما در درمان اشاره می کنیم که مشاور نیازمند برقرار کردن یک رابطه ی خصوصی با کودک است .

این مسئله اخلاقی تنها در صورتی می تواند به نحوه شایسته حل شود که مشاور به گونه ای آشکار والدین را در جریان ماهیت رابطه ی درمانی قرار داده و رضایت آنان را در موارد مقتضی جلب کند . به طور کلی درمان برای کودک و والدین تجربه ی جدیدی است . ما دریافته ایم که اگر والدین از نیاز مشاور به برقراری و حفظ یک رابطه ی خصوصی با کودک به طور کامل آگاه شوند آنگاه به احتمال زیاد راضی و آرام شده و به فرایند درمان اعتماد خواهند کرد .

3- رابطه ی کودک – مشاور بایستی مبتنی بر احساس امنیت باشد 

مشاور بایستی محیط ساده ای را فراهم کند که در آن کودک برای انجام عمل و تسلط یافتن بر احساسات خویش احساس آزادی و امنیت کند . کودک بایستی در مورد افشاگری ها احساس امنیت کند و اطمینان خاطر داشته باشد که انجام این کار عواقب و پیامدهایی را که ممکن است از نظر عاطف‍ی زیان بخش یا آسیب زا باشند به دنبال نخواهند داشت .

برای اینکه کودک احساس امنیت کند ساختار لازم است . ساختار باعث می شود که کودک در طی جلسات درمان به احساس امنیت و پیش بینی پذیری دست یابد .

در ابتدای فرایند ارتباط برای کودک روشن می سازیم که سه قاعده ی اصلی وجود دارد :

1- کودک اجازه ندارد به خود آسیب وارد کند.

2- کودک اجازه ندارد به مشاور آسیب وارد کند .

3- کودک اجازه ندارد به اموال خسارت وارد کند .

4- رابطه کودک – مشاور بایستی اصیل و واقعی باشد

اصالت در رابطه بدان معناست که اجازه دهیم تعامل طبیعی و خود انگیخته میان مشاور و کودک – بدون هیچ بازداری و سانسور و بدون هیچ گونه اضطراب غیر ضروری تداوم یابد . اصیل بودن سبب می شود که رابطه میان کودک و مشاور گهگاه جدی تر شود و این به دلیل اهمیت مسائل مورد بحث و شدت هیجانات دخیل در آنها و قوی بودن عواطفی است که در آن دخالت دارد . با وجود این رابطه اصیل همیشه هم جدی نخواهد بود ؛ این وضع به کودک و مشاور امکان می دهد که به تعامل فرح بخش و سرگرم کننده مشغول شوند . مهمتر اینکه در رابطه ی اصیل ، مشکلات پدید آمده برای کودک سرکوب نشده و مورد اجتناب یا استهزا قرار نمی گیرند .

5- رابطه کودک – مشاور باید محترمانه باشد

رویکرد ما در مورد محرمانه بودن رابطه این است :

درست در آغاز جریان درمان به کودک می گوییم که آنچه به ما می گوید خصوصی خواهد بود و به طور کلی این اطلاعات تنها با اجازه خود او برای  والدین یا افراد دیگر فاش خواهد شد . با این همه به کودک یاد آوری می کنیم که شاید در مواقعی فاش ساختن اطلاعات حائز اهمیت باشد .

برای او توضیح می دهیم که در این قبیل موارد این که اطلاعات چگونه و در چه زمانی در اختیار دیگران قرار بگیرد با خود او گفت و گو و مشورت می کنیم . این کار را به نحوی انجام می دهیم که از کودک سلب اختیار نگردد و نحوه ی افشای اطلاعات برای دیگران تحت کنترل و نظارت او باشد .

6- رابطه کودک – مشاور نباید ناراحت کننده و مداخله آمیز باشد 

زیاد سوال کردن بسیار مخاطره آمیز است ، زیرا ممکن است کودک بیم آنرا داشته باشد که از وی بخواهند به افشای اطلاعاتی بپردازد که خصوصی است و یا فاش شدن آنها بسیار خطرناک است .

اگر چنین وضعی رخ دهد کودک احساس می کند که تحت فشار قرار گرفته و لذا سکوت خواهد نمود و یا به رفتار انحرافی دست خواهد زد . به همین ترتیب استفاده از اطلاعات مربوط به کودک که مشاور قبلاً از والدین ، مراقبان کودک و یا سایر موسسات به دست آورده است میتواند خطرناک باشد .

هنگامی که کودک بفهمد اطلاعات مهمی بدون آگاهی یا موافقت وی در اختیار مشاور قرار گرفته است ، ممکن است احساس تهدید ، رسوا شدن و آسیب پذ یری کند و دائماً نگران این باشد که چه اطلاعات دیگری به مشاور داده شده است . در چنین شرایطی عملاً در گستره ی (( من )) کودک ، فرسایش به وجود می آید و کودک احساس عدم اختیار می کند .

7- رابطه کودک – مشاور باید هدفمند باشد    

اگر کودکان به طور دقیق بدانند که چرا به ملاقات مشاور می آیند با اشتیاق و اطمینان بیشتری وارد فرایند درمان می شوند . آنها برای اینکه خود را برای مشاوره آماده کنند به زمان نیاز دارند ؛ بنابراین اگر به آنها اطلاعات لازم در خصوص علت مراجعه به مشاور داده شود ، به طور معمول این کار را زودتر انجام خواهند داد .

گاهی اوقات والدین به دلیل اضطراب تا آخرین لحظه ای که کودکانشان را برای دیدن مشاور می آورند صبر کرده و به آنها نمی گویند که چه چیزی در انتظارشان است .

متاسفانه برخی والدین به کودکان خود هیچ گونه اطلاعاتی نمی دهند ؛ از این رو دقیقاً زمانی که به همراه کودکان خود به پشت در اتاق مشاور می رسند در مورد آنچه روی خواهد داد دچار سردرگمی ، عدم اطمینان و اضطراب می شوند .

ویژی های مطلوب مشاور کودکان

مشاور باید :

1- همساز یا همخوان باشد .

2- با کودک درونی خود در تماس باشد .

3- پذیرا باشد .

4- از نظر عاطفی وابسته نباشد .

مشاوره حرفه ای و مراحل آن 

یکی از وظایف مهم مشاوران مدارس کمک به دانش آموزان در طرح ریزیهای تحصیلی و شغلی است .

با اینکه در مشاوره حرفه ای اصول اساسی مشاوره به کار می رود ولی جنبه هایی از این نوع مشاوره روش های ویژه ای را ایجاب می کند . در مشاوره حرفه ای به دانش آموز کمک می شود که اطلاعات لازم را کسب و آنها را ارزیابی و سپس تصمیم گیری نماید .

مشاوره حرفه ای معمولاً شامل مراحل زیر است :

1- مراحل مقدماتی شامل ایجاد رابطه حسنه ، توجیه نقش مشاور و ماهیت موقع مشاوره ای و بیان مشکل .

2- استفاده از تست ها و تعبیر و تفسیر و نتیجه گیری از آنها .

3- کسب اطلاعات در زمینه مشاغل مختلف متناسب با استعدادها ، توانایی ها و رغبت های مشخص شده طبق نتایج تست ها و تجارب گوناگون فرد .

4- محدود ساختن هر چه بیشتر زمینه های شغلی و طرح ریزی برنامه ای در پرتو انتخاب شغلی .

-5 مرور در جریان پیشرفت کار

-6 جایگزینی و پیگیری

 به طور کلی در مشاوره حرفه ای مشاور باید دانش آموزان را در انتخاب حرفه به مبارزه بطلبند و بگوید چرا این شغل را می خواهد ؟چرا و چرا؟

 راهنمایی شغلی در مدارس ابتدایی          

غالباً چنین به نظر می رسدکه انجام راهنمایی حرفهایی در سطح دبیرستان و دانشگاه ، زمانی انجام می شود که دانش آموز به اشتغال در بازار کار فاصله کمتری دارد و حال آنکه دادن اطلاعات شغلی در مدارس ابتدائی در این مورد موجب پذیرش واقعی تمام مشاغل از طرف دانش آموزان و سبب بالا بردن قوه درک آنان میشود .

راهنمای حرفه ای در دوره راهنمایی تحصیلی

برنامه راهنمایی حرفه ای در دوره ابتدایی در زمینه دادن اطلاعات و انجام تجربیات شغلی و سایر فعالیت ها با تغییرات لازم در شکل و محتو‍ی آن باید در دوره راهنمایی تحصیلی ادامه یابد . در دوره راهنمایی تحصیلی ایران که سن دانش آموزان آن بطور معمول بین 11-14 سالگی و شامل کلاسهای 1-2-3 می باشد ، باید علاوه بر دادن اطلاعات شغلی کلی ، برای دانش آموزانی که ممکن است در جریان یا پایان دوره مدرسه را ترک نماید اطلاعات دقیق تر حرفه ای نیز مطرح گردد .

فعالیت های حرفه ای در مدارس راهنمایی تحصیلی  

در مدارس راهنمایی تحصیلی دانش آموزان باید از علایق ، استعدادها و خصوصیات شخصیتی خود اطلاعات بیشتری بدست آورند و همچنین آگاهیهای شغلی آنان از طرق مختلف افزایش یابد .

هدف های راهنمایی حرفه ای را در دوره راهنمایی تحصیلی می توان در 5 قسمت خلاصه کرد :

1- دانش آموزان با دنیای مشاغل و بازار کار آشنا گردند .

2- ارتباط بین شاخه ها و رشته های تحصیل‍ی را با مشاغل درک نمایند .

3- اطلاعات کافی درباره مشاغلی که مورد علاقه آنان است در اختیارشان قرار گیرد .

4- اهمیت اطلاعات را در انتخاب شغل درک کنند .

5- به ضرورت طرح ریزی حرفه ای و اهمیت آن پی ببرند و طرح های مورد نظر را به مرحله عمل در آورند .

در ایران با توجه به هدف های فوق باید در مدارس راهنمایی تحصیلی فعالیت هایی به شرح زیر انجام گیرد :

1- معلمان حرفه و فن نشریات شغلی در اختیار دانش آموزان گذاشته آنان را به خواندن آنها تشویق نمایند . دانش آموزان باید مطالب خوانده شده را پس از خلاصه کردن به کلاس گزارش کنند .

2- برنامه های درس (( شناخت حرفه وفن )) با توجه به اصول اجرائی آن باید در حدود امکانات به مرحله عمل در آید .

3- برنامه هفته معرفی مشاغل برابر برنامه موجود با کیفیت و گسترش بیشتر اجرا گردد .

نمونه ای از فعالیتهایی که در این هفته انجام می گیرد عبارت است از :

- دعوت از اشخاص برای سخنرانی ، نمایش فیلم ، بحث و ترتیب نمایشگاه جهت معرفی مشاغل

- دادن اطلاعات راجع به سیر مشاغل در آینده

- دادن اطلاعات درباره امکانات شغلی محلی در رشته های مختلف

- دادن اطلاعات راجع به شرایط احراز مشاغل

- دادن اطلاعات درباره ارتباط بین رشته های تحصیلی و مشاغل

- دادن فرصت و امکانات لازم به دانش آموزان برای بحث و مذاکره با سخنرانان و پرسش از آنان درباره اطلاعات مختلف حرفه ای

   4- دادن اطلاعات شغلی به وسیله معلمان حین تدریس دروس مختلف و انجام بازدیدهای شغلی

راهنمایی حرفه ای در دبیرستان و دانشگاه

یکی از اصول راهنمایی آن است که چون راهنمایی جریانی است که پیوسته به فرد کمک می کند ، بنابراین باید در تمام طول زندگی ادامه یابد و در دوران تحصیل از هنگام دوره ابتدائی آغاز شود و تا پایان تحصیل ادامه داشته باشد . در توضیح این مطلب باید گفت : با اینکه هیچ گروه یا فرد خاصی بی نیاز از خدمات راهنمایی نیست ولی بعضی از افراد یا گروهها خاص ممکن است نسبت به دیگران کمتر راهنمایی نیاز داشته باشند ، یا اینکه به پاره ای از خدمات راهنمایی نیاز بیشتری داشته باشند .

فعالیت های مربوط به راهنمایی حرفه ای در دبیرستان ها

پاره ای از فعالیت هایی که در دبیرستانها در زمینه راهنمایی حرفه ای انجام می گیرد به شرح زیر است :

- - کمک به دانش آموزان در شناخت علایق ، توانایی ها ،استعدادها و خصوصیات شخصیتی آنان .

- - کمک به دانش آموزان برای آشنا کردن آنان با رشته های تحصیلی و شرایط ورود به دانشگاه ها و مدارس عالی

- - کمک به دانش آموزان برای آشنا کردن آنان با دنیای کار و تشخیص مهارتهای اصلی مشاغل

- - کمک به دانش آموزان در طرح ریزیهای تحصیلی و شغلی

- - کمک به دانش آموزان تا خود را برای ورود به مشاغل مورد علاقه شان آماده کنند.

- - کمک به دانش آموزان تا بتوانند تصمیم بگیرند ، به دانشگاه بروند یا بازار کار را انتخاب کنند .

- - ایجاد حس احترام به کلیه مشاغل و اعتقاد به اینکه کار عار نیست

- - آشنا کردن مراجع با روش تصمیم گیری و تشخیص مراحل آزمایش انتخاب شغل

فعالیت های فوق الذکر نشان می دهد که دادن اطلاعات حرفه ای و یا آشنا کردن دانش آموزان با امکانات تحصیلی بعد از دبیرستان بسیار اهمیت دارد .

همچنین اجرای برنامه های تستی و ارزیابی علایق ، توانایی ها و خصوصیات شخصیتی دانش آموزان برای پی بردن به ویژگیها ی فردی ضروری است . ضمناً خدمات مشاوره ای به منظور ارتباط دادن خصوصیات شغلی و ویژگی های فردی دانش آموزان و ایجاد بصیرت و قدرت تصمیم گیری حرفه ای در آنان انجام می شود.

جهت یابی در پایان دبیرستان    

تحصیلات دانشگاهی از نظر کسب وجهه اجتماعی و یا موقعیت های شغلی نهایت اهمیت را دارد ولی باید قبل از اخذ تصمیم برای رفتن به دانشگاه میزان توانایی و رغبت خود را در این مورد سنجید . عده ای از دخترانی که در پایان تحصیلات متوسطه ، طرح های حرفه ای ندارند ، برای ورود به دانشگاه طرح ریزی می نمایند. ممکن است هدف این گروه پیدا کردن دوستان بیشتر و احتمالاً شوهر بهتر و یا رقابت تحصیلی با مردان باشد .

گاه نیز افراد به خاطر رقابت های تحصیلی و یا رسوم خانوادگی به دانشگاه روی می آورند ؛ به هر حال طرح ریزی برای تحصیلات عالی اگر با توانایی فرد منطبق نباشد مسلماً به قیمت به هدر رفتن وقت و انرژی وی تمام خواهد شد .

دانش آموزان در تحصیلات متوسطه باید از مشاوران راهنمایی در مورد رفتن به دانشگاه یا اشتغال به حرفه کمک بگیرند . گاهی طرح ریزی در جهت رفتن به دانشگاه برای فرد مناسب نیست و گاه هدف های حرفه ای به تحصیلات دانشگاهی نیاز ندارد . برای اشتغال به مشاغلی نظیر درودگری ، تعمیر کاری ، دوزندگی و نظایر آن گذراندن دروس دانشگاهی ضروری نیست و کسی که بخواهد به چنین مشاغلی بپردازد به طرح ریزی برای تحصیلات عالی نیاز ندارد زیرا به هدف حرفه ای وی کمکی نمی کند . تحصیلات دانشگاهی نباید هدف های حرفه ای فرد را دور کند .

راهنمایی حرفه ای در دانشگاه 

فعایت هایی که در زمینه راهنمایی حرفه ای در دانشگاه ها و مدارس عالی انجام می شود با تفاوت هایی در نوع اطلاعات داده شده و یا ارزیابی انجام گرفته مشابه فعالیت های راهنمایی حرفه ای در دبیرستان ها است .

مراکز کاریابی و اطلاعات شغلی به علت نزدیکی هدف ها و وظایف می توانند در هم ادغام شوند و مرکزی به نام مرکز کاریابی و اطلاعات شغلی تشکیل دهند . در این صورت این مرکز علاوه بر جمع آوری و دادن اطلاعات شغلی نسبت به کاریابی برای دانشجویان و فارغ التحصیلان نیز اقدام خواهد نمود .

در دانشگاهها و مدارس عالر ایران با همه ضرورتی که وجود دارد در حال حاضر برنامه راهنمایی اجرا نمی شود . تنها فعالیتی که در این زمینه به طور ناقص انجام می گیرد ، وجود استادان راهنما برای راهنمایی دانشجویان در انتخاب موادو واحدهای درسی است . استادان راهنما از بین استادان تمام وقت تمام رشته ها برگزیده می شوند و غالباً در مشاوره و راهنمایی تخصص ندارند

نظام  استاد  راهنما در  دانشکده های  ایران به  علت گرفتاری های آموزشی استادان،فقدان تخصص و بی علاقگی آنان نسبت به رفع  مشکلات دانشجویان نتوانسته  است  موفقیتی حاصل نماید.

برای اینکه برنامه راهنمایی در سطح تحصیلات عالی در ایران به مرحله  اجرا درآید لازم است مراکز کاریابی و اطلاعات  تحصیلی و شغلی وهمچنین مرکز آزمون و خدمات  مشاوره ای در دانشگاه ها ایجاد گردد و تعدادی متخصص و مشاور راهنمایی تمام وقت که هیچگونه گرفتاری تدریس و درگیری انضباطی با دانشجویان  نداشته باشند،انجام  امور مشاوره و راهنمایی را بر عهده  بگیرند تا بتوانند در جهت  رفع مسائل  و مشکلات تحصیلی،حرفه ای و شخصی  دانشجویان  کمکها  و راهنمایی های  لازم  را بنمایند و ضمناَ به عنوان  آغاز کار تا پیدایش امکانات استخدامی متخصصان راهنمایی و ایجاد مراکز  مذکور از میزان  ساعات تدریس استادانی که  در رشته های تعلیم و تربیت، روانشناسی و به ویژه مشاوره و راهنمایی  تخصص دارند کاسته و نقش راهنمایی بیشتری به آنها واگذار گردد.

نتیجه گیری و پیشنهاد  

آنچه تا کنون بدان اشاره شد تنها نمونه ای کوچک از انبوه مطالعات ، فعالیت ها و تحقیقات علمی بسیار عمیق و پیچیده ای است که دانشمندان و صاحب نظران علوم مختلف بخصوص روان شناسی پس از سال ها تلاش و کوشش بی وقفه بدان دست یافتند .

در اینجا چند نکته به عنوان نتیجه گیری از مباحث گذشته و نیز پیشنهاد قابل تامل است .

گرچه همه نظریه های موجود در روان شناسی و هم فنون مشاوره و روان درمانی مبتنی بر آن ، هرکدام به نحوی دارای نقص ها و کاستی های متعددی است و دلیل آن نیز در جای خود قابل تامل است اما شکی نیست که در این تحقیقات نا گفته های بسیاری در مورد انسان و ویژگی های مربوط به وی گفته شده است که برای هر کس که بخواهد به تربیت و پرورش انسان اقدام کند دانستن این مطالب و اشراف بر آنها لازم و ضروری است .

بی تردید بسیاری از دانشمندان به جنبه های متعدد و متنوعی ، ولو جزئی از حقایق مربوط به انسان که خداوند در وجود او نهاده است پی برده اند . گرچه به جرات می توان گفت هیچکدام از آنها هنوز نتوانسته اند حرف آخر را بزند ولی هر کدام به بخشی از حقایق مربوط دست یافته است .

بنابر این  بر متخصصان متدین به ادیان الهی به خصوص اسلام فرض است تا با کمک یافته ها ی موجود علوم و منابع بی پایان وحی و گفته های انبیاء و ائمه ( ع ) با روشی هر چه صحیح تر و کامل تر به تربیت و پرورش انسان همت گمارند .به نظر می رسد یکی از ضروری ترین امور در اینگونه تحقیقات مطالعات مقایسه ای بین یافته ها ی روان شناسی و نیز روش های تربیتی جدید با آنچه که علمای اخلاق و عرفان اسلامی به هدف تربیت افراد در عمل به کار می گرفته اند و اغلب بسیار موفق هم بوده اند می باشد . به یقین موفقیت آن بزرگان در تربیت شاگردانی بسیار فرهیخته که خود سالیان متمادی قافله سالار جمع کثیری از فرهیختگان دیگر بوده اند مبتنی بر آگاهی از خصوصیات روحی و روانی شاگردانش بوده است .دلیل دیگر این امر انوه مباحثی است که علما و اندیشمندان مسلمان در زمینه روان شناسی در کتاب های فلسفی و اخلاقی خود وارد آن شده اند . البته این مباحث در این کتاب ها بیشتر تحت عنوان علم اخلاق یا علم النفس ، البته با دقت ها و موشکافیهای  بسیار ارائه شده است ، بدیهی است نتیجه  چنین مطالعات مقایسه ای است که می تواند ما را در بکار گرفتن نقاط  مثبت هر کدام و جبران ضعف ها و کاستی های موجود کمک نماید .

هدف مشاوره کمک و یاری رساندن به مراجع است تا مهمترین و شایسته ترین راهها را انتخاب کند و عاقلانه ترین تصمیمات را اتخاذ نماید.در بطن چنین تصمیم گیری درک خویشتن، بینش فردی و اجتماعی ، فراگیری و داشتن رفتاری مفید و مؤثر برای خود و جامعه نهفته است. اما مشاوره خصایصی دارد که آن را از مشورت های فردی با افراد دیگر متمایز می سازد :

در وهله نخست ، باید بدانیم مشاوره فرایندی بیش ازپند و اندرز دادن است. بسیاری از مردان و زنانی که در خانواده ، مدرسه یا کارخانه و اداره به مشاوره موقت یا آنی می پردازند ، فرایند مشاوره و نصیحت را مترادف می دانند. اینک ثابت شده که فرد بیش از راه حلهای پیشنهادی مشاور می تواند درباره مسائل خویش به تفکر و تعمق بپردازد. کار مشاور آن است که عمل تفکر را برای جوامع آسان سازد نه اینکه خود به این کار اهتمام ورزد.

در وهله دوم ، مشاوره فرایندی بیش از ارائه راه حل برای مشکل آنی و فوری است. فرایند مشاوره ایجاد تغییرات و دگرگونی ها در فرد است تا او را قادر سازد که تصمیمات عاقلانه و فرزانه برای آینده خود بگیرد و خود را از مشکلات آنی برهاند . اگر دانش آموزی قادر نیست بین رشته تجربی و ریاضی فیزیک به انتخاب پردازد . مشاور او را کمک می کند که همه عوامل مربوط را ارزش یابی کند تا دریابد چه احساس و علاقه ای بدان ها دارد ، سپس به گزینش بپردازد. در پایان مشاوره ، مراجع همان فرد قبلی نیست ، بلکه فردی است با بینش بیشتر و گزینشی مبتنی بر روشن بینی و اندیشه ای ژرف تر .

در وهله سوم ، مشاوره بیش از اقدامات و اعمال به نگرشها و نظرات توجه دارد. بر اثر تغییر در نگرشها،  دگرگونی در اعمال پیش می آید که خود مسیر جدیدی در راه رشد فرد است.

از طریق مشاوره ، نگرشها یی که مانع از شرکت وی در فعالیت های اجتماعی می شوند اصلاح و تعدیل می گردند به طوری که شاگرد خود خواستار تجربه فعالیت های اجتماعی می شود . ظاهراً این فرایند تنها شیوه مشاوره نیست و شاید هم در همه موارد بهترین فرایند برای پیشرفت در سازگاری اجتماعی یک جوان خجول نباشد. نکته اساسی آن است که حمله مستقیم  به رفتار یا مشکل مراجع و یا انتقاد از او عملی غیر از مشاوره است.

در وهله چهارم ، نگرشهای عاطفی بیش از نگرشهای تحصیلی محض ، مواد خام فرایند مشاوره به شما ر می روند. هر چند اصطلاح نگرش تحصیلی محض ممکن است نا مأنوس جلوه کند ، اما چنین حالتهایی وجود دارند. مشاوره اساساً با این گونه عواطف و احساسات سر و کار دارد، خواه مشکل فرد ،ناشی از انتخاب شغل و یا رشته تحصیلی باشد و خواه احساس فلج کننده عقده حقارت ، یا مشکل بر خورد با معلمان و استادان . گرد آوری اطلاعات و به کار بستن فنون راهنمایی و درک نگرش تحصیلی در مشاوره جای خود را دارد، اما هرگز از عواطف و احساسات و عوالم درونی مراجع غفلت نمی شود.

و در آخر ، مشاوره به طور گریز ناپذیری در گیر ارتباطات مراجع با دیگر افراد است. هر چند به نظر می رسد که مشاوره صرفاً کاری است مربوط به شخص مراجع .

 

مشورت مر مرد را یاری دهد                  مشورت ادراک و هشیاری دهد

 

از آنجا که همۀ مدارس از کادر مشاوره برخوردار نیستند و این فعالیت را معلمان دلسوز ضمن کار تدریس با همکاری اولیای اجرایی مدارس بر عهده می گیرند توجه به چند پیشنهاد راه گشا برای معلمان در ارتباط با مشاوره دانش آموزان خال از لطف نیست.

- آگاهی بیش تر معلمان با ارکان و مفاهیم مشاوره؛ تا تناقض میان صحبت های معلمان و مشاوران باعث سردرگم شدن دانش آموزان نشود.

- استفاده از دانش آموزان به عنوان کمک هایی برای مشاوران؛ زیرا دانش آموزان از هم صحبت شدن با هم لذت می برند. پس اگر از همه ی پایه ها دانش آموزانی که در این امر مهارت اولیه ای دارند یا همان دانش آموزانی را که در نقش شورای دانش آموزی هستند توسط مشاور مدرسه یا دبیران پرورشی آموزش دهیم، در امر مشاوره بسیار موفق تر خواهیم بود؛ چراکه دانش آموزان به دوستان خود بیش تر اعتماد می کنند.

 - آشنایی معلمان، والدین و دانش آموزان دوره ی راهنمایی با ضوابط و شرایط ورود به رشته های تحصیلی و شغلی مختلف.

- در حال حاضر، معیارهای خاصی برای تعیین قوت و ضعف استعدادهای دانش آموزان وجود ندارد، در حالی که هدایت تحصیلی یا حتی هدایت های روانی- رفتاری دانش آموزان مستلزم وجود ابزاری برای اندازه گیری این استعدهاست. لذا باید معیارها و ابزارهای اندازه گیری معتبر و مناسب با شرایط موجود در مدارس در نظر گرفته شود.

- یک مشاور تحصیلی در صورتی به موفقیت کامل خواهد رسید که همه ی عوامل آموزشی اعم از مدیر، معاون، معلمان و حتی اولیای دانش آموز پس از انجام شدن مشاوره به پی گیری آن بپردازند و دانش آموز را تا گام های نهایی موفقیت همراهی کنند. توجه بیش تر در هدایت تحصیلی دانش آموزان برای انتخاب رشته به نمره های آن ها در دروس مربوط به آن رشته باشد؛ زیرا علایق و نقاط ضعف و قوت دانش آموزان در نمره های آن ها منعکس می شود. مشاوران باید سعی کنند اثر فشار والدین برای ورود دانش آموزان به یک رشته ی خاص را با ارتباط اولیای آن ها و مشاوره صحیح کم کنند.

- بالابردن سطح دانش و تخصص مشاوران و تخصیص دادن یک مشاور تمام وقت به هر مدرسه ی راهنمایی و متوسطه؛ چراکه خیلی از مشکلات از دوران راهنمایی شروع و در دوران متوسطه به ناهنجاری های غیرقابل جبران تبدیل می شود.

 

 

منابع و مأ خذ

* احمدی ، سید احمد ، مقدمه ای بر مشاور و روان درمانی ، دانشگاه    1374اصفهان.

* اردبیلی ، یوسف ، ضرورت مشاور و ظایف مشاوره و مدیر در آموزش و پرورش ، مجله مدیریت در آموزش و پرورش ، شماره  ، تهران1371

* ثنائی ، باقر ، روان درمانی و مشاوره ی گروهی ، انتشارات چهر ، تهران ، 1362

* دکتر معمار کاری ،عبدالحسین ، دکتر کامران ،کامیار، مجموعه سخنرانی ها و مقالات کنگره ی بین الملل‍ی تمدن ، تعلیم و تربیت خانواده ، مترجم زهره (فرزانه ) نصرتی راد 

* شفیع آبادی ، عبدالله ، پویایی گروه و مشاور گروهی ، انتشارات رشد ، تهران 1375

* شفیع آبادی ، عبدالله  و غلامرضا ناصری ، نظریه های مشاوره و روان درمانی ، مرکز نشر دانشگاهی ، تهران ، 1373

* گلارد ، کاترین و دیوید ، مشاوره با کودک  ( راههای علمی ) ، مترجم : حامد بر آبادی ، ویراستار : محمد پوریان ، پاییز 1381،3000جلد .

* نوابی نژاد ، شکوه ، راهنمایی و مشاور گروهی ، انتشارات دانشگاه تربیت معلم ، تهران 1370

*حسینی، سیدمهدی و حسن، پاشا شریفی (1373)، اصول و روش های راهنمایی و مشاوره؛ تهران، انتشارات رشد.

*شفیع آبادی، عبدالله (1378)، راهنمایی و مشاوره تحصیلی و شغلی، نشر سمت.

*روبرت بور جوابنر و همکاران (1383)، مشاوره در مدارس، ترجمه: رعنا سوادکوهی، زهره فولادی، نشر دانژه.

 


تعداد مشاهده (5288)       نظرات (0)

نظرات کاربران درباره خبر "ضرورت فعالیتهای راهنمایی و مشاوره در مدارس"


نظرتان را بیان کنید

نام:
پست الکترونیکی:
نظر:
کد بالا را در محل مربوطه وارد نمایید
   

تمامی حقوق متعلق به سازمان مدارس معارف اسلامی می باشد قدرت گرفته از پورتال نما محصول شرکت بهسامان تدبیر